الشيخ محمد علي اسماعيل پور القمشهاى
41
رساله مضاربه و احكام ربا و بانكها و اعتكاف و مسائل ديگر روز (فارسى)
مسئله 14 دل و جگر و قلوه و روده و سرحيوان هر كدام جنس جدايى است و با گوشت آن نيز دو جنس حساب مىشوند . مسئله 15 در ربا فرقى بين جنس خوب و بد نيست در صورتى كه مبيع و ثمن ( يعنى جنسى را كه مىفروشند و عوضى را كه مىگيرند ) از يك جنس باشند پس خرماى اعلى و ادنى در باب ربا يك جنس حساب مىشوند . مسئله 16 مشهور اين است كه در ربا فروع هر جنسى با اصل آن يك جنس حساب مىشود مثل گندم و آرد آن و انگور و شيره آن و شير و پنير و دوغ و سرشير و كشك كه يك جنس حساب مىشوند ، ولى اين حكم به طور كلى دليلى ندارد و روايات در موارد به خصوصى وارد شده مثل گندم و آرد و بلغور ( سويق ) و انگور و كشمش ، و اينها در واقع همان چيز است كه صورت عوض كرده ، مثلًا آرد همان گندم خرد شده است به طور خيلى نرم ، و بلغور هم همين طور است ولى قدرى زبرتر از آرد است و كشمش انگور خشك شده است ، بنابراين شير و دوغ و روغن و سرشير و قره قروت ( غارا ) هر كدام جنس جدايى حساب مىشود و در شير و پنير احتياط واجب است كه از يك جنس حساب شوند اگرچه بعيد نيست كه آن دو هم در نظر عرف دو جنس باشند ، و سركه و انگور دو جنس جدا مىباشند ، و خلاصه اينكه در غير موارد ذكر شده در روايات در يك چيز بودن و دو چيز بودن ملاك نظر عرف است و فرع بودن چيزى براى اصلى از اصول ملاك يك جنس بودن نيست .