ندارد هنگام قصاص تكليف چيست ؟ ( آيا حدقه در مقابل حدقه قصاص مىشود و نسبت به سلب بينايى ديه اخذ مىگردد يا حكم ديگرى دارد ) جواب : در مورد سؤال اول در صورتى كه چشم سالم ديگرى نداشته باشد كه قصاص شود چشم بدون بينايى عضو ناسالم محسوب مىشود اگر چشم مجنى عليه را از حدقه كنده باشد و چنين شخصى فاقد عضو به حساب نمىآيد ولى اگر فقط بينايى چشم او را از بين برده باشد اين شخص فاقد به حساب مىآيد . ولى در صورت اول آنچه مهم است اين است كه عضو ناسالم در همه جهات مثل عضو سالم نيست و بحسب ظاهر جمع بين روايات وارده در ديه بينايى و آنچه دلالت دارد بر مماثلت و تساوى و موافقت با اعتبار عرف و عقلاء بايستى ديه بينايى را هم جانى به مجنى عليه بدهد اگرچه نيافتم كسى را كه متعرض شده باشد اين بحث را اين در مورد انحصار چشم او به فاقد بينايى و اما اگر جانى چشم سالم ديگر دارد در اينجا دوران امر است بين ملاحظه تساوى و مماثلت در محل يعنى چشم راست به راست و چپ به چپ و تساوى در سلامت اظهر اين است كه تساوى در سلامت مقدم است در مقام قصاص چون در نظر عرف اين مصداق اعتداء به مثل است اگر چه احوط اكتفاء به قلع با ملاحظه تساوى در محل و اخذ ارش است و تا ممكن است با رضايت مجنى عليه سزاوار است اين احتياط ترك نشود چون مسأله را كسى مطرح نكرده و وارد بحث نشده است و فقها در باب قطع يد شلاء در مقابل يد صحيحه قطع را متعرض شده‌اند ولى ارش را بعضى نفى كرده و بعضى ذكر نكرده‌اند و دليل نفى تمام نيست والله العالم . و اما جواب سؤال دوم ظاهر آن است كه قصاص به چشم چپ در مقابل چشم راست در مفروض سؤال مىشود كرد چون مصداق العين بالعين است و مماثلت و تساوى در محل ساقط است همين طور كه اگر دست راست كسى را بريده و دست راست ندارد دست چپ او را قطع مىكنند بلكه اگر اصلًا دست ندارد پاى او را قطع مىكنند و عليه النص و الفتوى فى الجواهر ، ج 42 ص 351 ولى أحوط استحبابى اين است كه در مورد