الشيخ علي المشكيني
52
گفتارها و نوشتارها در نشريات و مقدمه كتاب ها (فارسى)
ما عبادات را نُه قسم ( يا كتاب ) كرديم : وضو ، غسل ، تيمّم ، صَلات ، صوم ، اعتكاف ، حج ، عمره ، و كفّارات . خمس و زكات را جزو عبادات نشمرديم ؛ بلكه برديم در اجتماعيات . امور فردى را تقسيم كرديم به : مطهّرات ، نجاسات ، اوانى ، نذر ، عهد ، يمين ، اطعمه ، اشربه ، و دفاع از نفس . امور خانوادگى را پنج قسم قرارداديم : نكاح ، طلاق ، ايلاء و ظهار ، تجهيز اموات ، و ارث . دارايىهاى شخصى را بيست و پنج قسم كرديم : احياى موات ، ذباحه ، لُقطه ، كسب ، بيع ، اجاره ، جعاله ، صلح ، رهن ، مضاربه ، شركت ، مزارعه ، مساقات ، ضمان ، حواله ، كفالت ، وكالت ، وديعه ، عاريه ، وقف ، سكنى ، وصيت ، و غصب و . . . . اجتماعيات فقه هم مشتمل است بر اين اقسام : جهاد ، امر به معروف و نهى از منكر ، خمس ، زكات ، انفال ، خَراج ، سبق و رمايه ، تفليس ، و حَجر . امور قضايى و جزايى را هم در شش قسم آوردهايم : قضا ، شهادات ، اقرار ، حدود ، قصاص و ديه . مىبينيد كه خُمس و زكات را از اجتماعيات و امور ولاييه حساب كردهايم ؛ چرا كه اينها گرچه قصد قُربتْ لازم دارند ، ولى مربوط به ولى امر و ملّتاند . خمس و انفال ، درآمدهاى حاكم اسلامىاند كه بايد براى ملّتْ مصرف كند . خَراج ، بودجه اداره نظام و اعمال وظايف حكومت است . زكات ، دارايى ملّت است كه يا در جامعه خرج همديگر مىكنند و يا ولى امر مىگيرد و در جامعه صرف مىكند . مىبينيد كه جنبه اجتماعى اينها بر قصد قربت و جنبه عبادى آنها مىچربد ، و از اين رو ، ما اينها را در اجتماعيات و ولاييات آورديم . حديث در تعريف « حديث » گفتهاند : كلام يحكى عن قول المعصوم عليه السلام أو فعله أو تقريره أو كتابته . البتّه اين عبارت را مىتوان در تعريف هر يك از پنج اصطلاحِ : حديث ، سنّت ، خبر ، روايت و نص ، به كار بُرد ؛ چون تقريباً مترادفاند .