نظرى به حال كتاب نيازى به توضيح نيست كه مهم‌ترين مدرك شيعه در بارهء مسائل اعتقادى و اخلاقى و عملى ، كتاب‌هاى چهارگانه زير است « الاصول الاربعه للمحمدين الثلاثه » : 1 . الكافى ، تأليف محدث عظيم الشأن محمد بن يعقوب كلينى ، 2 . من لا يحضره الفقيه ، تأليف ثقة المحدثين محمد بن على بن بابويه القمى ، 3 و 4 . تهذيب و استبصار ، تأليف محقق عاليقدر محمد بن حسن طوسى . اگرچه كتاب‌هاى ديگرى نيز موجود است كه مورد استفاده و جزء مدارك علوم مذهبى عالم تشيع است كه اغلب آنها را با كتاب‌هاى چهارگانه فوق محدث جليل القدر محمد بن حر عاملى گرد آورده و كتابى بزرگ به نام وسائل الشيعه قرار داده است كه فعلًا از لحاظ اين كه جامع كتب اربعه و ساير مدارك معتبر است ، يگانه مدرك اصيل و مرجع فقهى دانشمندان تشيع است . كتاب اصول الكافى دو جلد است و جلد اول آن مربوط به علم و توحيد و اصول عقايد است ، و جلد دوم به طور غالب مربوط به دستورات اخلاقى و ما بقى كتاب كه فروع الكافى ناميده مىشود در بارهء احكام فرعيه . پس سه بخش كتاب از سه موضوع سابق الذكر : عقايد ، اخلاق ، و اعمال بحث كرده است . به طورى كه نقل شده است ، مرحوم كلينى اين كتاب را در مدت بيست سال گرد آورده و زحمات فراوانى در راه تأليف آن متحمل شده است . وى احاديث اهل بيت عليهم السلام را از اشخاص زيادى و از امكنه متعددى فراهم كرده و همهء عالم تشيع را در انجام اين امر خطير رهين زحمات ارزنده خود قرار داده ( فجزاه اللَّه عن الاسلام خيرا ) . نبايد غفلت داشت كه مقتضاى بيان فوق اين نيست كه همه احاديث و اخبار اين كتاب نفيس از جنبه سند صحيح و معتبر و مسلّم الصدور ، و از نظر دلالت صريح و روشن و ظاهر الدلاله است . نه چنين است ، بلكه هم شامل حديث‌هاى صحيح و حسن و موثق و قابل اعتماد است و هم شامل حديث‌هاى ضعيف و مجهول و مقطوع و مرسل و مضمر كه از نظر فن حديث فاقد شرايط حجيت است و تمسك به آنها جز