جبين است . اين چطور است ، اين از كجا پيدا شده است ؟ البته غذاهاى پدر و مادر ممكن است تا حدى دخالت داشته باشد ، اما چنين نيست كه تمام استعدادها مساوى باشد . اين‌ها را خدا در اين موجودات قرار داده است . اگر خلقت ظاهر مردم يكى باشد ، خلقت روحش هم يكى مىشود . آيا قيافه‌ها يكى است ؟ قيافه‌ها اختلاف دارند ؛ رنگ‌ها اختلاف دارند . و همچنين استعدادهاى درونى انسان مختلف است و بذرش را خدا قرار داده و خدا اين تخم‌ها را در او كاشته است . منتها عقل را بر او ناظر و حاكم كرده و كشش‌ها در اختيار اوست ؛ مىتواند به سوى اين كشش‌ها برود و يا مىتواند نرود . « هَدَيْنَاهُ السَّبِيلَ » ؛ راه‌ها را نشان داديم . « إِمَّا شَاكِراً وَ إِمَّا كَفُورا » ؛ حالا شكرگزار باشد ، به سوى اللَّه برود ؛ كفران نعمت كند ، به سوى شيطان برود . اين غرايز قابل انكار نيست . غرايز را قرار داده است . شما خيال مىكنيد ، حضرت آدم كه اولين مخلوق است ؛ انسان‌هايى كه خودشان اولين مخلوق آن وقت‌ها بودند ، اين‌ها غرايز مختلف نداشتند ؟ خود حضرت آدم غرايز مختلف داشت . بنا بر اين ، اين‌ها فطرى انسان است ، و هيچ اشكالى ندارد كه خدا در انسان استعدادهاى مختلف خلق كند . منتها جبر نيست ، عقل را بالاى سر آنها قرار داده ، مىتواند به اين طرف ببرد ، مىتواند به آن طرف ببرد . كسى كه گناه كبيره كرد ، چه بايد بكند ؟ * اگر من مجتهد اعلم بودم ، بر شما واجب مىكردم كه جواب بدهيد ؛ اگر چه شما هم مجتهد نباشيد . به هر حال ، من جواب مىدهم . كسى كه گناه كبيره بكند ، بايد توبه كند . مرادتان از گناه كبيره چه گناهى است ؟