آن نيست . « ثُمَّ إنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ تُبْعَثُونَ » ؛ « 1 » و سپس شما بشرها همگى در روز قيامت ، برانگيخته مىشويد . معاد ، جسمانى و روحانى است مسئلهء 41 . مقتضاى ادلّهء قطعى دربارهء كيفيّت معاد اين است كه جسمانى است و نه روحانى فقط ؛ يعنى : عين انسانى كه در دنيا زندگى كرده و مرتكب كارهاى خوب يا بد شده ، در روز قيامت ، عود خواهد كرد ؛ و با توجّه به اين‌كه به واسطهء مرگ ، ميان روح و بدن جدايى مىافتد و روح در عالم برزخْ محفوظ مانده و جسم در ميان زمينْ متلاشى و گم مىگردد ، مفهوم معاد جسمانى اين است كه در روز قيامت ، اجزاى بدن اجتماع و تشكّل يافته ، به وسيلهء ارتباطش با روح خود ، حيات جديدى پيدا مىكند ؛ « وَ إذا النُّفُوسُ زُوِّجَتْ » ؛ « 2 » هنگامى كه در روز قيامت ، روان‌ها با بدن‌هاى خود جفت شوند . « بَلى قادِرينَ عَلى أنْ نُسَوِّيَ بَنانَهُ » ؛ « 3 » آرى ما توانا هستيم سرانگشتان وى را نيز بسازيم . شكّ و ترديد در اصول عقايد ، بايد فوراً تعقيب و ازاله شود مسئلهء 42 . مستفاد از ادلّه اين است كه : اگر براى انسانى ، شكّ و ترديدى در وجود خداوند ، در وحدت او ، در مسئلهء رسالت ، در مسئلهء امامت ، در مسئلهء معاد و ديگر مسائلى كه تحصيل اعتقاد در آن‌ها واجب است ، حاصل شود - چه در ابتداى توجه و چه پس از حصول اعتقاد و گذشت مدّتى از آن - واجب عقلى است بلافاصله به تحقيق و جستجوى دليل براى ازالهء شكّ خود بپردازد و عقيدهء خود را جازم و راسخ نمايد . و بدون ترديد ، در همهء اين موارد ، راه حصول علم و يقين بر روى كلّيّهء طالبان وصول به حق ، گشوده است . شاهد مطلب ، قضاوت عقل است به اين‌كه : انسان بايد ضرر احتمالى را دفع كند در صورتى كه عظيم و يا اخروى باشد .

--> ( 1 ) . سورهء مؤمنون ، آيهء 16 . ( 2 ) . سورهء تكوير ، آيهء 7 . ( 3 ) . سورهء قيامة ، آيهء 4 .