تفسير : آيا در روى زمين سير نكردند تا بنگرند كه سرانجامِ كسانى كه پيش از آنها بودند چگونه بود ؟ در حالى كه آنان نيرومندتر از اينها بودند و هرگز خدا چنين نبوده كه چيزى او را در آسمان‌ها و زمين درمانده و عاجز كند ؛ بلكه همه چيز در تحت قدرت كاملهء اوست و هر چه خواهد انجام مىدهد و هر گونه بخواهد تصرّف مىكند و كسى بر حكم او سبقت نخواهد داشت . او همواره دانا و تواناست . [ گناه بشر و هلاكت جنبندگان ] ( آيهء 45 ) ( وَ لَوْ يُؤَاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِمَا كَسَبُواْ مَا تَرَكَ عَلَى ظَهْرِهَا مِن دَآبَّةٍ وَ لكِن يُؤَخّرُهُمْ إِلَى أَجَلٍ مُّسَمًّى فَإِذَا جَآءَ أَجَلُهُمْ فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ بِعِبَادِه‌ِى بَصِيرَم‌ا ) تفسير : و اگر خدا مردم را در مقابل آنچه از گناه انجام دهند و به جا آورند مؤاخذه مىكرد و در عقوبت آنها تعجيل مىنمود و مهلت نمىداد هيچ جنبنده‌اى را بر پشت اين كرهء خاكى زنده نمىگذاشت و لكن آنها را تا وقت معينى كه در علم ازلى او گذشته و در لوح محفوظ ثابت است به تأخير مىاندازد ، پس چون اجلشان و هنگام هلاكشان فرا رسيد خداوند به حال بندگانش بيناست و با هر كسى به مناسبت عقيده و عملش معامله خواهد كرد . تبصره : اين مطلب ، محقّق شده كه اعمال خير صادره از بندگان مؤمن ، آثار خير و سعادت و بركت و وسعت دارد ، و بالعكس كفر و ضلالت و مخالفت و معصيت ، آثار شرّ و نحوست و فساد و نكبت دارد به حدّى كه ممكن است گاهى باعث نيست و نابود شدن تمام جنبنده‌هاى روى زمين گردد ، و احاديث نيز مؤيّد آن است از جمله : 1 - حضرت صادق عليه السلام فرمايد : زمان حضرت سليمان قحطى شد ، حضرت به استسقاء بيرون رفتند ، پس