بعد از آن معاد و جزاى اعمال را تذكّر فرمايد كه : ثُمَّ إِلَىَّ مَرْجِعُكُمْ : پس به سوى من است بازگشت تو و پدر و مادر تو ؛ يعنى مرجع همهء شما به مجازات و ثواب و عقاب من خواهد بود در قيامت . فَأُنَبّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ : پس آگاه سازم شما را به آنچه مىكرديد از خير و شرّ و طاعت و معصيت و كفر و ايمان . اين آيه و آيهء قبل يعنى وَ وَصَّيْنَا . . . در بين مواعظ لقمان ، معترضه است كه به جهت تأكيد در ضمن وصيت لقمان به فرزندش ذكر شده است . يبُنَىَّ إِنَّهَآ إِن تَكُ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مّنْ خَرْدَلٍ فَتَكُن فِى صَخْرَةٍ أَوْ فِى السَّموَ تِ أَوْ فِى الْأَرْضِ يَأْتِ بِهَا اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ ( 16 ) تفسير : موعظهء اوّل لقمان : لا تشرك باللَّه . . . بود . امّا دومين موعظهء او : اى پسر عزيزم ، عمل آدمى از خير و شرّ اگر به اندازهء سنگينى دانهء خردلى ( دانه اسپند كه خيلى كوچك است ) در دل سنگ سختى يا در آسمان‌ها يا داخل زمين باشد خداوند آن را روز قيامت خواهد آورد . حاصل آن كه عمل آدمى از خير و شرّ گرچه در حقارت و كوچكى به قدر دانهء اسپندى و در پنهانى در جوف سنگى در زيرزمين باشد ، خدا آن را در موقف حساب حاضر گرداند و آن را به ثواب و عقاب پاداش دهد . إِنَّ اللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ : به درستى كه خدا صاحب لطف و نيكويىكننده به بندگان است كه آنچه را كه به آن در دنيا و آخرت نفع يابند به آنها مىرساند و براى ايشان موجبات مصالح آنان را از آن جايى كه گمان ندارند مهيّا فرمايد . و خبير است ؛ يعنى عالم به كنه اشياء و مطّلع بر حقيقت آنهاست . آيهء شريفه تنبيه است بر جزاى اعمال و افعال از كلّى و جزيى ، خير و شر ، آشكارا و نهانى ، حتى اگر به مقدار خردلى باشد از كوچكى ، و در ميان سنگى باشد در پنهانى ، چه در