و از جا كندن آن . تفسير : وَاتَّخَذُوا مِن دُونِ اللَّهِ آلِهَةً لِّيَكُونُوا لَهُمْ عِزّاً يعنى : مشركان ، خداها و معبودهايى بجز خداوند و به جاى او براى خود اتخاذ كردند ( نظير بتان و فرشتگان و ستارگان و برخى از پريان و برخى از عباد و صالحان انس ) براى اين‌كه مايهء تقرب آنها نزد خدا و عزت و اقتدار ميان مردم گردند . كَلَّا سَيَكْفُرُونَ بِعِبَادَتِهِمْ وَيَكُونُونَ عَلَيْهِمْ ضِدّاً يعنى : چنين نيست كه معبودها براى آنان عزت آورند بلكه به زودى ، يعنى پس از مرگ و حضور در صحنهء محشر ، همان معبودها به پرستش اينان كافر خواهند شد ( چنان كه در آيه آمده : إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا [ بقره ، 166 ] ) و اينان يعنى مشركان نيز پرستش خود را از آنها تقبيح كرده و منكر و ضد آنها خواهند شد ( چنان‌كه در آيه آمده : ثُمَّ لَمْ تَكُن فِتْنَتُهُمْ إِلَّا أَن قَالُوا وَاللَّهِ رَبِّنَا مَا كُنَّا مُشْرِكِينَ [ انعام ، 23 ] ) . أَلَمْ تَرَ أَنَّا أَرْسَلْنَا الشَّيَاطِينَ عَلَى الْكَافِرِينَ تَؤُزُّهُمْ أَزّاً يعنى : اى پيامبر و يا اى مخاطب ، آيا به ديدهء دل نديدى و آيا ندانستى كه ما از نخستين روز آفرينشِ مكلّف در جهان ، شيطان‌ها را بر كافران و منكرانِ دعوت انبيا فرستاديم و آنها پيوسته كافران را ( همانند حركت و جهش حيوانات به صوت انسان و صفير شبان ) به شدت تحريك مىكنند و از جايشان برمىانگيزند ؟ يعنى به وسوسه‌هاى گوناگون و پى در پى خود آنها را از راه مستقيم دين و شريعت و راه پسنديدهء عقل و فطرت ، منحرف مىسازند . فَلَا تَعْجَلْ عَلَيْهِمْ إِنَّمَا نَعُدُّ لَهُمْ عَدّاً يعنى : اى پيامبر ، بر شكست مشركان و زوال سلطه و دولت آنها شتاب مكن ، جز اين نيست كه ما براى آنها حساب خاصى را مىشماريم . يعنى ايام سلطه و قدرت آنها و مدت زندگى آنها و ماه‌ها و روزهاى عمر آنها و عدد نفس‌هاى آنان را مىشماريم به شمارش دقيق و غيرقابل خطا و اشتباه .