الشيخ علي المشكيني
46
تفسير روان (فارسى)
ثُمَّ لَنَحْنُ أَعْلَمُ بِالَّذِينَ هُمْ أَوْلَى بِهَا صِلِيّاً يعنى : پس از مراحل مذكور مىگوييم كه بىترديد ما به حال كسانى كه اولويت ورود آتش و چشيدن عذاب آن را دارند داناتريم . يعنى كسانى كه طبق اولويت جهنّمى شدند ما به حال آنها از نظر اينكه در دنيا خود انتخاب كفر و شرك كردند و بدان اصرار ورزيدند و از نظر كيفيت استحقاق عذاب و آتش و دوام و خلود آن داناتريم و اشتباهى در كمّيت واردين و كيفيت استحقاق از ما صادر نمىشود . وَإِن مِّنكُمْ إِلَّا وَارِدُهَا كَانَ عَلَى رَبِّكَ حَتْماً مَقْضِيّاً يعنى : و از شما انسانها احدى نيست مگر آنكه وارد آن دوزخ خواهد شد . ظاهر آيه اين است كه در آغاز ، همهء مكلّفان از صالحان و طالحان وارد جهنّم مىشوند هرچند آتش ، نيكان را نخواهد آزرد . و محتمل است كه مراد اين است كه همهء مكلّفان در نزد دوزخ حاضر و به وقوع در آن مُشرِف خواهند شد . و اى پيامبر ، اين مطلب بر پروردگارت امرى است حتمى و حكمى است قطعى . چرا كه پيش از خلقت همهء اشيا مسأله آفرينش آدم و اولاد او در دنيا و عرضهء شريعت بر آنها و قرار دادن استحقاق پاداش و كيفر بر مطيعان و عاصيان و تعيين بهشت و دوزخ به عنوان ثواب و عِقاب و ورود همه در روز رستاخيز در آتش دوزخ ، در علم ازلى او گذشته است و قابل تغيير و تخلّف نيست . و معناى حتمى و قطعى بودن حكمى بر خداوند اين است كه خود ، كارى را بر خود لازم و مستحسن و نيكو ديده ، مانند عدل و احسان ، و يا كارى را بر خود ناپسند و ناروا ديده نظير ظلم و عدوان . نه آنكه قدرتى فوق او كارى را بر او تحميل كرده باشد . ثُمَّ نُنَجِّى الَّذِينَ اتَّقَوْا وَنَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيهَا جِثِيّاً يعنى : پس از آنكه همهء خوبان و بدان را در دوزخ وارد كرديم ، كسانى را كه در دنيا تقوا پيشه كرده بودند ، يعنى اصول عقايدشان كلًاّ صحيح و درست بود ، از آنجا نجات مىبخشيم . و آنان را كه ظالم در اصول عقايد بودند يعنى همهء آن يا برخى از آن را عمداً و عصياناً ترك كردهاند در آنجا براى ابد به زانو درآمده در خوارى و ذلّت رها مىكنيم .