الشيخ علي المشكيني

36

تفسير روان (فارسى)

مشرك خود بيرون آمد از ميان ارحام و همسر ديگرش كه مادر اسماعيل است اعتزال جست و آيه در بيان حال او و همسرش مادر اسحاق است . علاوه آن‌كه آيه در مقام بيان حدوث سلسلهء نبوت بنىاسرائيل است كه از اسحاق شروع مىشود و به وسيلهء فرزند او يعقوب فزونى يافت و پيامبران بسيارى از نسل آنها پيدا شد و اسماعيل در اين امر با او شريك نبود . وَوَهَبْنَا لَهُمْ مِن رَّحْمَتِنَا وَجَعَلْنَا لَهُمْ لِسَانَ صِدْقٍ عَلِيّاً يعنى : ما به ابراهيم و فرزندانش از رحمت خويش هبه كرديم و براى آنها ذكر خير راستين و نام نيك بالا و والايى قرار داديم . محتمل است مراد از « رحمت » در اين‌جا مقام ولايت و امامت امت باشد كه پس از مقام نبوت به آنها اعطا شده ، زيرا كه ظاهراً همهء پيامبران الهى از نوح نبى تا محمّد صلى الله عليه و آله منصب ولايت و امامت جامعه را داشته‌اند هرچند برخى قدرت اجرا و فعليت بخشيدن آن را نداشته‌اند ، مانند امامان معصوم ما در زمانى كه مسلوب‌الخلافه بودند . و « لسان » گفته مىشود به نام و ياد شخص كه در ميان قومى منتشر شود . و مراد از ذكر خير ، شيوع مقام نبوت و رسالت و كتاب آنها و شهرت معجزات بسيارى در جهان است كه از پيامبران بنىاسرائيل صادر شده است . وَاذْكُرْ فِى الْكِتَابِ مُوسَى إِنَّهُ كَانَ مُخْلَصاً وَكَانَ رَسُولًا نَّبِيّاً « 51 » وَنَادَيْنَاهُ مِن جَانِبِ الطُّورِ الْأَيْمَنِ وَقَرَّبْنَاهُ نَجِيّاً « 52 » وَوَهَبْنَا لَهُ مِن رَّحْمَتِنَا أَخَاهُ هَارُونَ نَبِيّاً « 53 » لغت و اعراب : جانب الطور الأيمن ، أيمن صفت جانب است يعنى الجانب الأيمن من الطور . نجىّ به معناى نجواكننده مانند جليس ، و نجيّاً حال است از فاعل قرّبناه يا از مفعول آن .