تفسير : [ فرجام تكبر و سركشى كافران ] وَقَالَ الَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا لَوْلَا أُنزِلَ عَلَيْنَا الْمَلَائِكَةُ أَوْ نَرَى رَبَّنَا لَقَدِ اسْتَكْبَرُوا فِىأَنفُسِهِمْ وَعَتَوْ عُتُوّاً كَبِيراً يعنى : و كسانى كه اميد ديدار و ملاقات ما را ندارند - مشركانى كه اعتقاد به معاد و روز رستاخيز ندارند - گفتند : چرا بر ما فرشتگانى نازل نگرديده و يا پروردگار خود را به چشم نمىبينيم ؟ حقّاً كه اينان دربارهء خودشان « 1 » تكبر ورزيدند و از حد خود تجاوز كردند تجاوزى بزرگ . زيرا ديدن فرشتگان مقام برخى از پيامبران والامقام است و ديدن خداوند فوق آن است و هيچ موجود ممكن را امكان آن نيست . يَوْمَ يَرَوْنَ الْمَلَائِكَةَ لَا بُشْرَى يَوْمَئِذٍ لِلْمُجْرِمِينَ وَيَقُولُونَ حِجْراً مَحْجُوراً يعنى : اينان در دنيا فرشته را نخواهند ديد و روزى كه فرشته را ببينند يعنى روز رستاخيز ، در آن روز هيچ بشارتى براى گنهكاران نيست . يعنى فرشتگانى كه حامل بشارت‌ها براى مؤمنان‌اند براى آنها مژده‌اى نمىآورند ، بلكه آنها در وقت ديدن فرشتگان مىگويند : حجراً محجوراً يعنى پناه مىبرند به خدا از ديدار آنها . « 2 » و ممكن است اين كلمه سخن فرشتگان باشد در وقت ديدن مشركان ، يعنى به مشركان گويند : شما به كلى ممنوع از رحمت خدا هستيد . وَقَدِمْنَا إِلَى مَا عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْنَاهُ هَبَاءً مَّنثُوراً يعنى : و روز قيامت به سوى هر عمل خير بدنى كه مشركان و كفار در دنيا انجام داده‌اند رو مىآوريم و اراده مىكنيم نظير صلهء رحم ، اعانت مستمند ، مهمان‌نوازى ، اكرام يتيم ، آزاد كردن اسير ، اصلاح ذات‌البين ، بناهاى خير ، اجراى قنوات ، معالجهء بيماران ، اختراعات نافع براى بشر و غيره ، پس آنها را گرد و غبار پراكنده مىكنيم . كنايه از اين كه بر تمام اعمال خيرشان كه در نامهء عملشان مندرج بود خط بطلان مىكشيم و مزد و پاداشى براى آنها قرار نمىدهيم ، زيرا طبق قانون مسلّم آسمانى الهى عبادت‌ها و عمل‌هاى خير مكلّفان

--> ( 1 ) . يا : در نهادشان . ( 2 ) . يعنى مىگويند : از ما دور باشيد و متعرض ما نشويد .