الشيخ علي المشكيني

262

تفسير روان (فارسى)

اول آن كه تعدد اقتضا مىكند كه هر يك بخشى از عالم را به خود اختصاص دهد و در آن منقطع از غير ، نظام مستقل و تدبير جداگانه و بىنياز از ديگرى داشته باشد ، و اين فرض با وحدت حقيقى اين جهان و نظام اتمّ آن و ارتباط و انسجام اجزاى آن به گونه‌اى كه فرموده مَا تَرَى فِى خَلْقِ الرَّحْمنِ مِن تَفَاوُتٍ فَارْجِعِ الْبَصَرَ هَلْ تَرَى مِن فُطُورٍ [ ملك ، 3 ] سازگار نيست . دوم آن كه لازم مىآيد طبق اقتضاى تعدد وجود و استقلال در اراده و قدرت ، در موارد تعارض اراده‌ها ، برخى بر برخى برترى جويد ، و معلوم است كه ضعيف خدا نباشد . عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَتَعَالَى عَمَّا يُشْرِكُونَ يعنى : او دانا به غيب و شهود است . غيب يعنى هر آنچه از حواس ذىشعور غايب است ، و شهادت يعنى هر آنچه نزد او مشهود است و خداوند بر همه احاطهء علمى دارد . گفته شده كه مشركان معترف بوده‌اند به اين‌كه علم به غيب و شهود از اوصاف خداى اصل است ، پس اين آيه استدلال ديگرى است بر اين كه خدايى از آنِ اللَّه است و ديگران باطل‌اند ، و لذا دنبالش آمده : پس خداوند برترى دارد از آنچه شريك او قرار مىدهند . قُل رَبِّ إِمَّا تُرِيَنِّى مَا يُوعَدُونَ « 93 » رَبِّ فَلَا تَجْعَلْنِى فِى الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ « 94 » وَإِنَّا عَلَى أَن نُرِيَكَ مَا نَعِدُهُمْ لَقَادِرُونَ « 95 » ادْفَعْ بِالَّتِى هِيَ أَحْسَنُ السَّيِّئَةَ نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَصِفُونَ « 96 » وَقُل رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزَاتِ الشَّيَاطِينِ « 97 » وَأَعُوذُ بِكَ رَبِّ أَن يَحْضُرُونِ « 98 » لغت و اعراب : امّا ترينّى ما و نون مثقّله براى تأكيد ، و اصل كلام ان تُرِنى است ، و جزاى شرط فلاتجعلنى . الّتى هى أحسن به‌تقدير « الطريقة الّتى » . همزات جمع همزه : دفع كردن به شدت .