الشيخ علي المشكيني

232

تفسير روان (فارسى)

آن را آفريدهء ديگرى ساختيم يعنى در آن موجود خاص كه جسم نامى بود ايجاد روح كرديم تا خلق ديگرى به نام جنين انسانى پديد آورديم ( مطلب در اين‌جا مورد اختلاف است كه آيا خداوند آن روح را در وى همانند جدّ و جدّهء اعلايش از خارج دميده و يا آن كه آن روح از خود آن جسم نامى در طريق تكامل ، تولد يافته و بنابراين روح جسمانىالحدوث و روحانىالبقاء است ) . فَتَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ يعنى : پس پر خير و بركت است خداوندى كه بهترين آفريننده‌هاست . زيرا بركات اوست كه بر موجودات عالم هستى از ازل تا به ابد افاضه مىشود . و توصيف خدا به احسن‌الخالقين مُشعر بر اين است كه اين موجود خاص هم احسن‌المخلوقات است . آرى و گواه اين مطلب دقت در اين موجود عجيب مركب از جسم و روح و تأمل و تعمق در حقيقت و اوصاف و حالات و ملكات اين حقيقت ناشناخته است كه يكى از آثار وجوديش در بُعد ماديت اين كرهء زمين است كه روزى جز صحرا و كوه و جنگل و حيوانات وحشى چيزى نبود و اوست كه آن را امروز به اين شكل اعجاب‌انگيز درآورده است . آفريدن چنين موجودى از خاك و نطفه و دادن اين همه توان و قدرت به او در خور تحسين و تبارك است . ثُمَّ إِنَّكُم بَعْدَ ذلِكَ لَمَيِّتُونَ * ثُمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ تُبْعَثُونَ يعنى : سپس شما طايفهء بنىآدم پس از پيمودن مراحل مذكور حتماً مردنى هستيد و محكوم به مرگيد . سپس بىترديد در روز رستاخيز برانگيخته مىشويد . در آيهء چهارده ، مرحلهء سير انسانى پس از دخول روح و تكوّن انسان در آفرينش نوين تا زمان مرگش ذكر نشده يعنى از زمان ماندن پنج ماه يا هشت ماه در رحم مادر و ولادت و كودكى و جوانى و پيرى ، و با كلمهء « بعد ذلك » اشاره شده ، و نيز مرحلهء پس از مرگ يعنى درنگ در عالم برزخ ذكر نشده است . توضيح مقام اين كه سير انسان از مبدأ خاك تا حضور در صحنهء قيامت پنج مرحله است : اول ورود ماده در مرحلهء نباتيت ، نظير آن‌كه مرد و زن هر دو از نباتات و حبوبات و ميوه‌جات بخورند و نطفهء هر دو از آنها منعقد شود . دوم دوران رحم از ابتداى تلاقى دو