الشيخ علي المشكيني
215
تفسير روان (فارسى)
ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ يُولِجُ اللَّيْلَ فِى النَّهَارِ وَيُولِجُ النَّهَارَ فِى اللَّيْلِ وَأَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ بَصِيرٌ « ذلك » اشاره است به نصرت خدا در تشريع سلطهء مَجنىعليه بر جانى . يعنى : اين سلطه بدانجهت است كه سنّت الهى جارى بر اين است كه پيوسته يكى از متزاحمَيْن را بر ديگرى پيروز كند چنانكه در جهان تكوين شب را هنگام غروب آفتاب بر روز وارد مىكند و غلبه مىدهد و روز را هنگام فجر صادق بر شب وارد مىكند و غلبه مىبخشد . و ممكن است معنا اين باشد كه خداوند از ابتداى زمستان تا اول تابستان ساعتهايى از شب را به تدريج وارد روز مىكند و از آغاز تابستان تا اول زمستان ساعتهايى از روز را به تدريج وارد شب مىكند . و نيز اين يارى بدان جهت است كه خداوند شنوا و بيناست ، سخنان ظالم و مظلوم را مىشنود و اعمال آنها را مىبيند . ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدْعُونَ مِن دُونِهِ هُوَ الْبَاطِلُ وَأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْعَلِىُّ الْكَبِيرُ « ذلك » اشاره است به آنچه ذكر شد از حكم خدا در عالم تشريع و تصرف او در جهان تكوين . يعنى : آن سلطه براى اين است كه تنها خداست كه حقّ ثابت و حقيقت ازلى و ابدى است و غير او آنچه آنها مىخوانند از بتان و ستارگان همه باطلاند ، زيرا هر وصفى كه بر آنها اطلاق مىكنند از ربوبيت و تصرف در جهان و برآوردن حاجت مردم و شفاعت و مقرّبيت ، همه كذب و باطل و عارى از حقيقت است ، و نيز براى اين است كه تنها خداوند است كه والامرتبه و بزرگ است . أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنزَلَ مِنَ السَّماءِ مَاءً فَتُصْبِحُ الْأَرْضُ مُخْضَرَّةً إِنَّ اللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ « 63 » لَهُ مَا فِى السَّماوَاتِ وَمَا فِى الْأَرْضِ وَإِنَّ اللَّهَ لَهُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ « 64 » أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُم مَّا فِي الْأَرْضِ وَالْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ وَيُمْسِكُ السَّماءَ أَن تَقَعَ عَلَى الْأَرْضِ إِلَّا بِإِذْنِهِ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُوفٌ رَّحِيمٌ « 65 »