الشيخ علي المشكيني
182
تفسير روان (فارسى)
مرده و خالى از آب و علف است ، پس چون آب را به صورت باران و برف و تگرگ بر آن فرو ريزيم حركت مىكند و بالا مىآيد و از هر نوع گياه بهجتانگيز و مسرّت بخش مىروياند . اين جمله دليل دوم براى اثبات توحيد است و حاصل آن كه همان گونه كه رحم زن بذر نطفه را در خود مىپرورد تا مراحل خود را بپيمايد ، اين زمين نيز بذرها و حبوب و نهالها را مىپرورد تا به مراحل تكامل خود برسند . و نظير آنهاست زمين در روز رستاخيز در روياندن اجسام مردگان تا آنجا كه شكل انسان گيرند و زنده گردند . ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَأَنَّهُ يُحْيِى الْمَوْتَى وَأَنَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ « 6 » وَأَنَّ السَّاعَةَ آتِيَةٌ لَّا رَيْبَ فُيهَا وَأَنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ مَن فِي الْقُبُورِ « 7 » تفسير : ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَأَنَّهُ يُحْيِى الْمَوْتَى وَأَنَّهُ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ وَأَنَّ السَّاعَةَ آتِيَةٌ لَّا رَيْبَ فيهَا وَأَنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ مَن فِى الْقُبُورِ يعنى : اين خلقت تدريجى انسان و روياندن گياه از زمين براى اين است كه بدانيد خداوند حق و حقيقت ثابت ازلى ابدى است كه حقايق همهء موجودات از او سرچشمه گرفته است ، و بدانيد كه اوست كه همهء مردهها را زنده مىكند ، يعنى در دنيا به آنچه روح حياتى ندارد حيات متناسب نوع او را مىدهد ، و در آخرت به مردگانى كه بايد زنده شوند سنخهء حيات سابق را برمىگرداند ، و بدانيد كه او بر همه چيز تواناست ، و بدانيد كه قيامت آمدنى است و هيچ شك و ريبى در آن نيست و اين خلقت از مقدمات وجودى آن است ، و بدانيد كه خداوند همهء آنها را كه در قبور آرميدهاند برمىانگيزد . و حاصل دو آيه اين است كه خلقت انسان و گياه بدان طرز خاص براى توجه به اين پنج امر است .