اصل خلقت اشيا باشد موجود نمىشوند ، و اگر در بقا و دوام آنها باشد معدوم مىشوند . « فسبحان اللَّه » يعنى پس منزه است خداوند صاحب عرش از آنچه آنها توصيف مىكنند . لَا يُسْئَلُ عَمَّا يَفْعَلُ وَهُمْ يُسْئَلُونَ يعنى : خداوند از آنچه مىكند سؤال نمىشود و آنها هستند كه مورد سؤال و پرسش قرار مىگيرند . مسلّم است كه در كار خدا جاى چون و چرا نيست و براى آنچه انجام داده مسئول واقع نمىشود ، زيرا مسئوليت شخص در مقابل قدرت ما فوق و در موارد تجاوز از حق به باطل و انجام امرى غيرصالح و تعدى به حقوق ديگران است و خداوند ، مقتدر مطلق و بلامنازع است و غير او همه مخلوق او و مملوك و خاضع در برابر اويند و كردارش همه حق و دور از باطل و همه با صلاح بدون فساد است ، و اين بندگان او هستند كه در معرض تخلّف و گناه و اشتباه و مورد سؤال چون و چرايند . أَمِ اتَّخَذُوا مِن دُونِهِ آلِهَةً قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ « أم » به معناى بل ، و آيه مؤكِّد مضمون آيهء 21 و در مقام انكار و بيان شدت قباحت شرك و زشتى كفر آنهاست . يعنى : آنان در مقابل خداوند يكتا و توانا معبودهايى اتخاذ كرده‌اند ؛ اى پيامبر ، به آنها بگو : دليل و برهانتان را بياوريد . يعنى اثبات هر ادعايى نزد عقلا نيازمند برهانى مطابق عقل يا موافق شرع الهى است و شما دربارهء ربوبيت بتان چه دليلى داريد ؟ هذَا ذِكْرُ مَن مَعِىَ وَذِكْرُ مَن قَبْلِى يعنى : اين وحى نازل شده بر من دربارهء توحيد و ادلّه و براهين آفاقى و انفسى آن يادنامه و وسيلهء تذكر همهء مؤمنان و پيروان من تا دامنهء قيامت است و نيز يادوارهء كسانى است كه پيش از من آمده‌اند از پيامبران الهى و پيروانشان . بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ الْحَقَّ فَهُم مُعْرِضُونَ « بل » اعراض است از طلب دليل و برهان از مشركان و خطاب است به پيامبر اسلام به اين كه بيشتر آنان حق را نمىدانند ، يعنى : توان تشخيص حق از باطل را ندارند و از اين رو