لَوْ كَانَ فِيهِمَا آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتَا فَسُبْحَانَ اللَّهِ رَبِّ الْعَرْشِ عَمَّا يَصِفُونَ « 22 » لَا يُسْئَلُ عَمَّا يَفْعَلُ وَهُمْ يُسْئَلُونَ « 23 » أَمِ اتَّخَذُوا مِن دُونِهِ آلِهَةً قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ هذَا ذِكْرُ مَن مَعِيَ وَذِكْرُ مَن قَبْلِي بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ الْحَقَّ فَهُم مُعْرِضُونَ « 24 » لغت و اعراب : عمّا يصفون متعلّق به سبحان‌اللَّه . أم اتّخذوا « أم » به معناى بل و مفيد استفهام انكارى است . هاتوا اسم فعل است به معناى بياوريد . هذا ذكر اشاره است به وحى مفهوم از كلام يا به قرآن مجيد . تفسير : لَوْ كَانَ فِيهِمَا آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتَا فَسُبْحَانَ اللَّهِ رَبِّ الْعَرْشِ عَمَّا يَصِفُونَ مشركان مكه همانند پيشينيان خود معتقد به تعدد ربّ معبود بودند نه تعدد إله واجب‌الوجود ، و مىگفتند : إله واحد كه خالق همه چيز است رب‌هايى را تعيين كرده و ادارهء امور عالم را به آنها سپرده كه هر يك بخشى از موجودات جهان را اداره مىكنند ، مانند رب دريا و رب صحرا و رب انسان‌ها و همين طور ؛ آنها هستند كه زندگى مىبخشند و روزى مىدهند و عمرها و روزىها را زياد و كم مىكنند و پرستش و خضوع در برابر آنها براى جلب رضايت آنها و گرفتن حاجت و دفع شرور و آزار خود آنهاست . معناى آيه : اگر در عالم هستى غير از اللَّه خدايانى متعدد و متباين‌الحقيقه و مستقل در اراده و مختار در عمل باشند چنان كه فرض كلام است ، طبعاً در مرحلهء خلق و اعدام و ساير تصرفات ميان آنها تعارض و تصادم اراده واقع مىشود و منجر به فساد و تباهى در حومهء تصرفاتشان كه آسمان‌ها و زمين است مىگردد . بدين معنا كه اگر تصادم اراده‌ها در