الشيخ علي المشكيني
122
تفسير روان (فارسى)
يعنى : اى پيامبر ، بلكه آنها گفتند كه اين كتاب مشتى چند از خوابهاى آشفته است ، بلكه گفتند : آن را خود جعل كرده و به خدا افترا بسته ، بلكه گفتند : او خود شاعر است . پس اگر راست مىگويد همانطور كه پيامبران گذشته با آيات و معجزاتى فرستاده شدند آيه و معجزهاى همانند آنچه آنان آوردند ، بياورد . بايد دانست كه در اين آيه به واسطهء كلمهء ( بل ) سه قسم اعراض يعنى رفع يد از كلام سابق و پرداختن به مطلب ديگر ملحوظ شده است : اول اعراض از آن كه قرآن را سحر و جادو خواندند ، به سوى اين كه آن مشتى چند از خوابهاى پريشان خود يا ديگران است . دوم اعراض از ادعاى سحر ، به سوى اين كه اين كتاب افترا و دروغهايى است كه خود آن را بافته و به خدا نسبت مىدهد . سوم اعراض از آن به سوى اين كه او خود شاعر است و قرآن سرودههاى شعرى خود اوست . و مرادشان از اين كه آيه و معجزهء رسولان گذشته را بياورد اين است كه او نيز مانند ناقهء صالح و عصاى موسى و يد بيضا و مائدهء عيسى بياورد . مَا آمَنَتْ قَبْلَهُم مِن قَرْيَةٍ أَهْلَكْنَاهَا أَفَهُمْ يُؤْمِنُونَ اين آيه ردّ و تكذيب سخنانى از آنهاست كه از آيهء قبل استفاده مىشود كه اگر محمّد صلى الله عليه و آله آيه و معجزهء رسولان پيشين را بياورد ايمان مىآورند . معناى آيه : اى پيامبر ، هيچ مجتمع انسانى پيش از آنها كه هلاك نموديم با اين كه همهء خواستهها و اقتراحات آنها را تحقق بخشيديم ايمان نياوردند ، پس آيا اينان ايمان مىآورند ؟ يعنى در صورتى كه اينها اختلاف آنها و در شرك و عناد و اسراف و تجاوز از حد همانند آنها هستند . وَمَا أَرْسَلْنَا قَبْلَكَ إِلَّا رِجَالًا نُّوحِى إِلَيْهِمْ فَسْأَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِن كُنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ « 7 » وَمَا جَعَلْنَاهُمْ جَسَداً لَّا يَأْكُلُونَ الطَّعَامَ وَمَا كَانُوا خَالِدِينَ « 8 » ثُمَّ صَدَقْنَاهُمُ الْوَعْدَ فَأَنجَيْنَاهُمْ وَمَن نَّشَاءُ وَأَهْلَكْنَا الْمُسْرِفِينَ « 9 »