[ دليل كورى قيامت ] تفسير : قَالَ اهْبِطَا مِنْهَا جَمِيعاً بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ يعنى : خداوند در خطابى گفت : اى آدم و حوّا ، هر دو با هم از آسمان و از ميان ملأ اعلى به سوى زمين فرود آييد . و يا هر دو با شيطان به كرهء زمين فرود آييد در حالى كه در آن‌جا برخى از شما با برخى ديگر دشمن خواهد بود . يعنى اولاد آدم و حوّا با هم تا انقراض نسلشان به خاطر مال و جاه دنيا و يا به خاطر اختلاف عقايد و مسالك دشمن مىشوند . و يا آن‌كه آدم و حوّا و اولادشان با شيطان در طول حياتشان طبق اقتضاى فطرتِ اين دو نوع و تشديد دشمنى آنها در روز تخلّف ابليس از سجده ، دشمن خواهند بود . فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُم مِنِّى هُدىً فَمَنِ اتَّبَعَ هُدَاىَ فَلَا يَضِلُّ وَلَا يَشْقَى يعنى : پس از آن كه در روى زمين مستقر گشتيد چون از جانب من به سوى شما هدايتى بيايد و حتماً خواهد آمد ( مراد پيامبران راهنما و كتاب‌هاى آسمانى و شريعت روشنگر راه است ) پس هر كس پيروى از هدايت من كند هرگز در دنيا گمراه نمىشود و در آخرت از رحمت حق محروم نمىگردد . « 1 » وَمَنْ أَعْرَضَ عَن ذِكْرِى فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنكاً يعنى : و كسى كه از ياد من روى برتافت و از شرايع عرضه شدهء من اعراض نمود ، بىترديد ، او را در دنيا زندگى تنگى خواهد بود . زيرا چنين شخصى پيوسته فكرش و ميل و محبتش معطوف به سوى دنيا و همتش مصروف در تحصيل و افزودن و حفظ و اصلاح حال آن است و همواره دلش مضطرب از حدوث عوارض اتلاف‌كنندهء مال و تلخ‌كنندهء زندگى و هجمهء حاسدان و رسيدن مرگ و باقى ماندن ثروت براى ديگران است و بالأخره هميشه در جهنمى از ناراحتى روحى و تشويش روانى به سر خواهد برد . وَنَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْمَى * قَالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِى أَعْمَى وَقَدْ كُنتُ بَصِيراً يعنى : و او را در روز قيامت نابينا محشور خواهيم كرد ( و نتيجهء كورى در آن‌جا اين است كه از پيدا كردن جوار نيكان و صف صالحان و حوض آب و وسايل رفاه محشريان و

--> ( 1 ) . يا : و در آخرت به رنج و زحمت نمىافتد .