الشيخ علي المشكيني
18
تفسير روان (فارسى)
معناى آيه : حقيقت اين است كه در يوسف و برادرانش نشانههايى براى پرسشكنندگان است . يعنى نشانههايى در وجود يوسف و اخلاق و كمالات او ، و در وجود برادرانش از عجايب اوصاف و رفتار آنها ، يا نشانههايى در قصه و سرگذشت آنهاست . و مراد ، علايمى از قدرت و عظمت و تدبير و حكمت خداوند ، و نشانههايى از كيفيت پاداش و كيفر دنيوى او پيش از روز واپسين است . إِذْ قَالُوا لَيُوسُفُ وَأَخُوهُ أَحَبُّ إلى أَبِينَا مِنَّا وَنَحْنُ عُصْبَةٌ إِنَّ أَبَانَا لَفى ضَلالٍ مُّبِينٍ از اين آيه استفاده مىشود كه يعقوب را علاقه و محبت خاصى به يوسف و برادرش بنيامين بوده به گونهاى كه عملًا در زندگى او تجلى داشته و اين كار صفت حسد آنها را كه جزو غرايز انسان است تحريك كرده و سبب كينه و عداوت مىشده است . و از جملهء وَمَا كُنتَ لَدَيْهِمْ إِذْ أَجْمَعُوا أَمْرَهُمْ وَهُمْ يَمْكُرُونَ در آيهء 103 اين سوره چنين بر مىآيد كه آنها پيوسته در فكر نقشهكشى و تصميمات دستهجمعى عليه دو برادر و درصدد پياده كردن آن بودهاند . معناى آيه : به ياد آوريد هنگامى را كه آنها ، يعنى برادران يوسف ، با يكديگر گفتند : به يقين يوسف و برادرش در نزد پدرمان از همهء ما محبوبترند در حالى كه ما عُصبهايم ، يعنى مردانى قوى و نيرومنديم و ادارهء خانه و كارهاى آن از كشت و زرع و دامدارى و محافظت از دشمن و غيره همه بر عهدهء ماست و آنها دو كودك خردسال بيش نيستند ؛ حقّاً كه پدر ما در اين باره در گمراهى روشنى است ، يعنى كجى سليقه و سوء تدبير در تربيت اولاد ، و حبّ و بغض نابهجا دارد . اقْتُلُوا يُوسُفَ أَوِ اطْرَحُوهُ أَرْضاً يَخْلُ لَكُمْ وَجْهُ أَبيكُمْ وَتَكُونُوا مِن بَعْدِهِ قَوْماً صَالِحِينَ يعنى : يكى از آنها در جلسهء سرّى در مقام تبادل نظر و نقشهكشى چنين گفت : يوسف را به هر طرزى كه ممكن است بكشيد يا او را در سرزمينى بيفكنيد ، يعنى در صحرايى خالى از سكنه دست و پا بسته به گونهاى كه پس از چند صباحى بميرد يا درندگان او را بخورند ، تا آن كه توجه و فكر پدرتان تنها به شما معطوف گردد و پس از آن خود گروهى شايسته شويد ، يعنى به وسيلهء توبهء از گناه و رفتار نيك با پدر و جلب رضايت وى . بايد دانست كه ظاهر آيه اين است كه اصل پيشنهاد فوق در آغاز مورد رد واقع نشد ،