الشيخ علي المشكيني
19
تفسير روان (فارسى)
همه را ساختيم و آماده و مهيّا نموديم ( مانند اجزاى ساعتى كه پراكنده باشد ) . و مراد از تصوير ، تركيببندى و شكل دادن و به صورت انسان در آوردن و دميدن روح است . و حاصل كلام اين است كه ما از مواد خام خاك و لجن ، نخست يكايك اعضاى شما را ساختيم ، سپس همه را با هم صورتبندى كرديم و روح در آن دميديم و به صورت انسان زنده درآورديم . و ظاهراً به مجرد حلول روح ، نام « آدم » نيز به عنوان عَلَم شخص بر آن نهاده شده است . [ آدم ( ع ) مسجود ملايك ] ثُمَّ قُلْنَا لِلْمَلَآئِكَةِ اسْجُدُواْ لِأَدَمَ يعنى : پس از تماميت خلقت و تصوير و دميدن روح ، به فرشتگان گفتيم ، يعنى امر كرديم و دستور داديم كه بر آدم سجده كنيد . محتمل است مراد ، سجده به اصطلاح شرعى باشد كه با گذاشتن پيشانى بر زمين به عنوان احترام تحقق مىيابد و اين غايت خضوع از شخص است . يعنى گفتيم در برابر آدم همگى به سجده افتيد و پيشانى بر زمين بساييد . و اين نوع احترام هرچند در شرع اسلام مخصوص خداوند است و در برابر غير او حرام است ، لكن در آنجا استثناءً تجويز شده ، چنانكه در مورد برادران يوسف در مقابل وى نيز در آستانهء ورود به مصر تجويز شد . و محتمل است مراد ، سجدهء لغوى و خضوع در مقابل آدم و همهء نسل آيندهء او تا انقراض جهان باشد . و خضوع خاص در مقابل فرد موجود مقدمه است ، و غرض اينكه جمع فرشتگان موظف شدند تا انقراض دنيا همهء شئون مادى و معنوى زندگى آنها را متكفّل شوند و خاضعانه خدمت كنند . و طبق طبقهبندى اصناف فرشتگان و انواع كار ، همهء امور آنها از حفظ جانها ، ايصال ارزاق ، هدايت تكوينى در امور مادى ، ابلاغ رسالتهاى الهى ، تعليم و الهام احكام ، محاسبهء خطورات قلبى و عقايد و باورهاى درونى ، حفظ و نوشتن اعمال از حسنات و سيّئات ، و بيشتر و بالاتر و مهمتر از اينها تكفّل امورشان در عالم برزخ و ماوراى آن ، همه را برعهده گيرند . فَسَجَدُواْ إِلَّآ إِبْلِيسَ لَمْ يَكُن مِّنَ السَّاجِدِينَ