يعنى : پس از صدور فرمان سجده ، همهء فرشتگان بدون استثنا به‌سجده افتادند مگر ابليس پدر بزرگ و جدّ اعلاى ابليس‌ها و شيطان‌ها كه او از سجده‌كنندگان نبود . قَالَ مَا مَنَعَكَ أَلَّا تَسْجُدَ إِذْ أَمَرْتُكَ قَالَ أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِي مِن نَارٍ وَخَلَقْتَهُ مِن طِينٍ « 12 » لغت و اعراب : ألّا تسجد ، « لا » زائده است و « مِن » مقدّر ، و تقدير كلام « ما منعك من أن‌تسجد » . و اولى اين است كه منَعَ به معناى حمَلَ باشد به‌تقدير « ما حملك على أن لاتسجد » . تفسير : قَالَ مَا مَنَعَكَ أَلَّا تَسْجُدَ إِذْ أَمَرْتُكَ قَالَ أَنَاْ خَيْرٌ مِّنْهُ خَلَقْتَنِى مِن نَّارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِن طِينٍ يعنى : خدا به او فرمود : چه چيز تو را مانع شد از اين‌كه سجده كنى ؟ يا هنگامىكه من تو را فرمان دادم چه چيزى وادارت كرد بر اين‌كه سجده نكنى ؟ ابليس گفت : من از او بهترم ؛ زيرا مرا از آتش آفريدى و او را از گِل آفريدى . اين سخن شيطان به شكل برهان ، و برخى از مقدماتش پنهان است . و غرضش اين است كه پس از مقدماتى ، بهترى و رجحان خود بر آدم را ثابت كند و نتيجه بگيرد كه دستور سجدهء من بر او مخالف عقل است . مقدمهء اول : من از آتشم ، او از گِل و خاك . مقدمهء دوم : آتش بهتر از گِل است . مقدمهء سوم : توليد شدهء از بهتر ، بهتر از توليد شدهء از پست است . نتيجه : پس من از آدم بهترم . نتيجه : امر من به سجدهء او خلاف عقل است . مفسران گفته‌اند كه : مقدمهء اول صحيح است ، زيرا خدا فرموده : خَلَقَ