لغت و اعراب : مَكَّنَه فى البيت : او را در خانه جا داد ، مكّنه فى العمل و من العمل : او را بر آن عمل مسلّط كرد و توان داد . معايش : جمع معيشة يعنى وسايل زندگى . قليلًا ما ، « ما » حرف است براى تأكيد ما قبل خود . ابليس : عَلَم جنس است براى شيطان . تفسير : وَ لَقَدْ مَكَّنَّاكُمْ فِى الْأَرْضِ وَ جَعَلْنَا لَكُمْ فِيهَا مَعَايِشَ خطاب آيه به جامعهء بشرى است از آغاز آفرينش آنها تا پايان آن ، هر چند اين خطاب نسبت به موجودين زمانِ انشا ، فعلى و نسبت به گذشتگان ، انشائى و نسبت به آيندگان شأنى است . و اين خطاب براى بشر ، امتنانى و به منظور تنبّه و توجه به نعم گوناگون است . معناى آيه : و حقيقت اين است كه شما را در روى زمين سلطه و تمكّن و توان داديم و براى شما در آن وسايل زندگى فراهم نموديم . يعنى فكر و مغزى داديم كه بتوانيد اسرار زمين و وديعه‌هاى الهى را كه در مواد اوليهء آن ، از آب و خاك و نبات و حيوان نهفته شده كشف كنيد . قَلِيلًا مَّا تَشْكُرُونَ يعنى : بسيار كم سپاس مىگزاريد . اين كلام در مقام اظهار تعجب و انشاى تأسف در ترك وظيفهء شرعى و عقلى است . وَ لَقَدْ خَلَقْنَاكُمْ ثُمَّ صَوَّرْنَاكُمْ خطاب در اين آيه به طايفهء بشرى است به ملاك حادثه‌اى كه براى برخى از آنها رخ داده و طبق عادت به همه نسبت داده شده و آن آفرينش خاص و بىسابقه و به‌نحو اعجازِ جدّ اعلاى بشر است . معناى آيه : به‌يقين شما را آفريديم ، سپس صورت‌بندى كرديم . مراد از آفريدن در اين‌جا تهيهء مقدمات تشكّل و صورت‌بندى آنهاست . يعنى از مواد اوليهء زمين و خميره‌اى كه بدين منظور از خاك و لجن گرفته شده ، تمام اعضا و اندام‌هاى ريز و درشت شما را از استخوان‌هاى مختلف و گوشت و رگ‌ها و پوست و موهاى بدن ،