فَلِأُمِّهِ الثُّلُثُ يعنى : براى هر يك از پدر و مادر ميّت اگر ميّت فرزند داشته باشد يك ششم مال است ، و اگر فرزندى نداشته باشد و وارث او منحصر به والدين باشد ، مادر او يك سوم ماترك را مىبرد ، يعنى دو سوم هم از آنِ پدر است و عنوان كلّى لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظّ الْأُنْثَيَيْنِ دربارهء اجتماع پدر و مادر نيز تحقّق مىيابد . فَإِن كَانَ لَهُ إِخْوَةٌ فَلِأُمِّهِ السُّدُسُ يعنى : اگر ميتى از طبقهء اول تنها پدر و مادر را دارد و از طبقهء دوم چند تا برادر ، مادر او يك ششم ماترك را مىبرد و بقيه كه پنج ششم است از آنِ پدر مىباشد و به برادران چيزى نمىرسد فقط وجود آنها سبب مىشود كه از حصّهء مادر كاسته شود و از يك سوم به يك ششم تنزل كند و بدين‌جهت برادران ميّت را « حاجب » مىگويند . مِن‌م بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِى بِهَآ أَوْ دَيْنٍ يعنى : همهء بهره‌ها و نصيب‌هاى شش‌گانه‌اى كه ذكر شد و بلكه مطلق توارث ارحام ، پس از استثناى دو چيز از تركهء ميت است : اول دَين ، دوم وصيت . و تقديم وصيت بر دَين در اين كلام و در سه مورد ديگر در آيهء بعد براى اهميت آن است نه تعيين رتبهء وصيت و دين . و حكمت اين حكم اين است كه نوعاً صاحبان دَين در دست خود سند دارند و حقّشان را تعقيب مىكنند ، ولى در وصيت خصوصاً عهديّه سندى در دست موصى اليهم نيست و حق در معرض تضييع است . و مراد از دَين ، بدهى خَلقى و خالقى اوست ، حتى اگر دَينش فراگير همهء تركه باشد چيزى براى وارث باقى نمىماند . و فرضاً اگر يك دينار از دَين اضافه ماند تقسيمات ارثى فقط در آن اجرا مىشود . و همين‌طور است وصيت ؛ اگر همهء اموال را وصيت كرد و ورثه هم امضا نمودند چيزى براى وارث‌ها نمىماند ، و اگر امضا نكردند سهم آنها پس از منها كردن يك سوم ماترك ، خواهد بود . ءَابَآؤُكُمْ وَ أَبْنَآؤُكُمْ لَاتَدْرُونَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعاً اين جمله براى دفع اين استبعاد است كه چرا حصّه و نصيب والدين از اولاد خود اين مقدار كمتر از حصّهء اولاد از والدين است ؟ مىفرمايد : شما نمىدانيد كه از پدران و