الشيخ علي المشكيني
24
تفسير روان (فارسى)
از سالها پيش ، يعنى از زمان اقدام به ترجمهء قرآن كريم در سر مىپروراند چنان كه در مؤخرهء ترجمهء خود ، نويد اين تفسير را داده است . ايشان علىرغم كهولت سن و ضعف جسمانى ، همت بلند و نشاط جوانى داشت و تا آخرين لحظه از حيات خويش از مطالعه و تحقيق و نگارش نياسود ، به ويژه به كار اين تفسير پرداخت و تا اوايل جزء نوزدهم آن را به سامان رساند ، تا آن كه حال مزاجى ايشان رو به وخامت نهاد و قلم را از دست گذاشت و دعوت حق را لبّيك گفت و روح پاكش به عالم قدس پرواز كرد . نظر ايشان در نگارش اين تفسير بر آن بود كه تفسيرى بنگارد نه چندان مفصل كه حجم آن از شوق مطالعهكننده بكاهد ، و نه چندان مختصر كه خواننده را در فهم آيه سرگردان گذارد ، بلكه به اندازهاى ترتيب يابد كه نياز اوليهء طالبان را برآورد و شوق آنان را در مراجعه به تفاسيرِ مفصل بيفزايد . و چون بيشتر نظر به قشر جوان جامعه داشت ، پيشنهادشان اين بود كه اين تفسير را تفسير روان براى جوان بنامد . ولى در عمل چنين نشد ، زيرا نمىخواست خواص و طلاب عربىدان نيز از فيض آن محروم بمانند و ناگزير مباحثى از قبيل صرف و نحو آيات يا تعابير علمى ديگرى را در آن به كار برد كه آن را از سطح همگانى قدرى بالاتر آورد . از اين رو در نامگذارى به نام تفسير روان بسنده شد . سبك تفسيرى ايشان چنين است كه نخست يك يا چند آيهء مربوط به هم را نقل كرده ، سپس به ترجمهء برخى لغات مشكل و برخى از اعرابهاى پيچيدهء آيه كه در فهم آن دخيل است اشاره مىكند ، سپس به تفسير آيه مىپردازد . اين تفسير از ويژگىهايى برخوردار است كه از جملهء آنها مىتوان به امور زير اشاره كرد : 1 . اين تفسير به صورت تفسير مزجى است . در اين راستا آيات تقطيع مىشود و توضيحات لازم در هر بخشى در قبل يا بعد يا ضمن ترجمهء هر بخش آورده مىشود ، بنابراين از كلمهء يعنى فراوان استفاده شده است . 2 . مؤلف قدس سره با آن كه مىكوشيد تا از به كار بردن اصطلاحات فنى بپرهيزد ، زيرا بنا داشت تفسيرى همگانى فراهم بياورد ، ولى در بسيارى موارد از ذكر اصطلاحات علمى ناگزير گرديده ، تعابيرى چون تكوينى و تشريعى ، امر مولوى و ارشادى ، سوق و سياق آيه ، اصطلاح عمودين در مسألهء ارث ، شرط محقِّق موضوع و امثال اين امور را به كار برده است .