تجاوزگر است كه « مُرجئه » آنها را با وجود ستمگر و تجاوزگر شمردن ، مؤمن ناميده‌اند ، و اهل وعيد « بعضى از معتزله » آنان را كافر مشرك خوانده‌اند ! ( و گروهى ) مانند اباضيّه وزيديّه آنها را كافر غيرمشرك شمرده‌اند ، و بعضى نيز - مانند و اصل و عمرو - آنان را فاسق مخلّد در آتش دوزخ دانسته‌اند و گروهى مانند حسن بصرى و يارانش آنها را منافق مخلّد در پست‌ترين جاى از آتش دوزخ قلمداد كرده‌اند و بالاخره تمام اينها ستمكر سركش را از آنچه قبلًا بوده است ( از اسلام يا ايمان ) بدور شمرده‌اند بنابراين گروهى آنان را به كفر و شرك نسبت داده‌اند مانند تمام خوارج - بجز اباضيّه - و عدّه‌اى آنها را كافر غيرمشرك شمرده‌اند مثل اباضيّه وزيديه و عده‌اى به فسق و نفاق و كمترين حكمى كه اهل ارجاء دربارهء آنها صادر كرده‌اند از آنان سنن و عدالت و قبولى اعمال را ساقط دانسته‌اند ! و اگر كسى بگويد كه خداى عزّوجلّ ستمكر متجاوز را مؤمن شمرده ، آنجا كه مىفرمايد : « وَانْ طائِفَتانِ مِنَ الْمُؤمِنينَ اقْتَتَلُوا » « 1 » پس آنان را مؤمن دانسته است ؟ مىگوييم : ناگزير آنكه مأمور به اصلاح و سازش بين دو گروهى است كه با يكديگر مىجنگند ، پيش از جنگ گروه متجاوز ستمگر را مىشناسد ، و يا آن گروه را نمىشناخته است ، اگر گروه ستمگر از آن دو گروه را مىشناخته است كه مأمور است با ستمديدگان با وى بجنگد تا اينكه در برابر امر خدا سر تسليم فرودآورند ، و همان است

--> ( 1 ) - حجرات / 9 : و هرگاه دو گروه از مؤمنان با هم به نزاع و جنگ پرداختند . . .