( 384 ) « يا صاحِبَ كُلِّ نَجْوى ! » « 1 » اى همدم هر نجوا و سخن خصوصى ! خداى متعال ؛ صاحب هر نجوا « كُلِّ نَجْوى » شامل نجواى تكوينى و غير تكوينىِ همه مخلوقات و اشيا و موجودات و نيز نجواى تشريعى انسان مىشود ؛ زيرا خداوند جداى از موجودات و مظاهرنمىباشد و همه‌ى مظاهر - توجّه داشته باشند يا نداشته باشند - به فقر و احتياج خويش آگاه و به بستگى خود به حقيقت و ملكوتشان بصيراند و لحظه‌اى نمىتوانند بدون حضرت حقّ سبحانه ، بود و دوام داشته باشند . از اين رو ، هر لحظه با او نجوى دارند و دوام و بود و روزى مناسب خود را از او خواهان‌اند . بر اين اساس ، منحصراً حضرت حقّ صاحبِ هر نجوى است و اگر اسباب صورتاً كاره‌اى باشند ، باز به او كاره‌اند نه به خود . ( 385 ) « وَ مُنْتَهى كُلِّ شَكْوى ! » « 2 » و منتهاى هر گله و شكايت ! لزوم توجه به فرق نجوى و شكوى با توجّه به توضيح گذشته ذيل جمله‌ى پيشين : « يا صاحِبَ كُلِّ نَجْوى » ، مفهوم توحيدى اين جمله درباره‌ى همه‌ى مخلوقات الهى حلّ خواهد شد ، تنها فرق در لفظ و معناى « نَجوى » « شَكوى » مىباشد كه آن نيز با تأمّل قابل حلّ است .

--> ( 1 ) . اقبال الاعمال ، ص 173 . ( 2 ) . همان .