عدم امكان تعلّق اعتماد و اميد به غير حق سبحانه بر اساس توضيح ياد شده ذيل جمله‌هاى گذشته ، معناى واقعى اين دو جمله براى اهل شهود ظاهر است و ديگران هم اگر اين گونه گفتارها را بگويند - همانطور كه يادآور شديم - از واقع امر خبر مىدهند ؛ زيرا بنابر توضيحى كه در فراز نخست اين دعا گذشت ، امكان ندارد موجودى به غير او سبحانه وثوق و رجا داشته باشد . اميرمؤمنان - عليه‌السّلام - مىفرمايد : - « وَ أَىُّ سَبَبٍ أَوْثَقُ مِنْ سَبَبٍ بَيْنَكَ وَ بَيْنَ اللَّهِ ؟ » « 1 » و چه راه و وسيله‌اى استوارتر از وسيله‌ى ميان تو و خدا مىباشد ؟ - « وَ أَوْثَقُ سَبَبٍ أَخَذْتَ بِهِ ، سَبَبٌ بَيْنَكَ وَ بَيْنَ اللَّهِ سُبْحانَهُ . » « 2 » و استوارترين وسيله‌اى كه بدان چنگ مىزنى ، وسيله‌ى ميان تو و خداوند سبحان مىباشد . - « وَالَّذِى لا إِلهَ إِلّا هُوَ ، ما أُعْطِىَ مُؤْمِنٌ قَطُّ خَيْرَ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ ، إِلّا بِحُسْنِ ظَنِّهِ بِاللَّهِ وَ رَجآئِهِ لَهُ . . . » « 3 » و سوگند به خداوندى كه معبودى جز او نيست ، هيچ گاه به هيچ مؤمنى خير دنيا و آخرت عطا نشده ، مگر به واسطه‌ى گمان نيك و اميدوارى او به خداوند . . . ( 374 ) « أَللَّهُمَّ ! فَاكْفِنِى ما أَهَمَّنِى وَ ما لا يُهِمُّنِى ، وَ ما أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّى . عَزَّ جارُكَ ، وَ جَلَّ ثَناؤُكَ ، وَ لا إِلهَ غَيْرُكَ . » « 4 » خداوندا ! پس هر چه كه مرا به اندوه و غصّه وامىدارد [ و براى من مهمّ است ] و يا به غم و غصّه وا نمىدارد [ و براى من مهمّ نيست ] و هر چه را كه

--> ( 1 ) . نهج‌البلاغه ، نامه 31 . ( 2 ) . نهج‌البلاغه ، نامه 31 . ( 3 ) . بحارالانوار ، ج 70 ، ص 365 و 366 ، حديث 14 . ( 4 ) . اقبال الاعمال ، ص 172 .