آن واقع مىشود ، پس اگر بيم آن را داشت كه ماه كم [ تر از سى روز ] باشد ، در دو شب [ آخر ماه ] خداحافظى مىكند . دعاى روز سىام ماه رمضان ( 1 ) در اين جا ، به بيان قسمتى از دو دعاى روز سىام ماه مبارك رمضان پرداخته مىشود . در دعاى اوّل روز آخر ماه رمضان كه مرحوم سيّد - رحمه‌اللَّه - نقل فرموده ، نكته‌ى قابل توجّهى وجود دارد كه تنها به بيان آن اكتفا مىشود : « . . . فَلَكَ الْحَمْدُ بِمَحامِدِكَ كُلِّها عَلى جَمِيعِ نَعْمآئِكَ كُلِّها حَتّى يَنْتَهِىَ الْحَمْدُ إِلى ما تُحِبُّ وَ تَرْضى [ تَرْضاهُ ] » . « 1 » پس ستايش مخصوص توست به تمام ستايش‌هايت بر تمام نعمت‌هايت ، تا اين كه حمد و ستايش به آن چه كه دوست مىدارى و مىپسندى و خرسندى ، منتهى گردد . لزوم ستايش هر نعمت ؛ تناسب با اهميت آن توضيح معناى اختصاص همه ستايش براى خداوند « فَلَكَ الْحَمْدُ » ، در گذشته به مناسبتى ذكر شد . اينك در معناى اين فراز كه فرموده : ستايش‌هاى الهى بر همه نعمت‌هايش « بمَحامِدِكَ كُلِّها عَلى جَمِيعِ نَعْمآئِكَ كُلِّها » مىگوييم : آن چه خداوند متعال از نعمت‌هاى ظاهرى و معنوى ، درونى و برونى به بشر عنايت فرموده و مىفرمايد ، همه عطايايى است از او سبحانه ، چنان كه خود مىفرمايد : - وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَتَ اللَّهِ لا تُحْصُوها « 2 » و اگر نعمت خدا را بشماريد ، نمىتوانيد بر شمارش آن احاطه كنيد .

--> ( 1 ) . اقبال الاعمال ، ص 262 . ( 2 ) . سوره‌ى ابراهيم ، آيه‌ى 34 .