توحيد افعالى در طلب حوايج از خدا ترديدى نيست كه حوايج را بايد « از خدا » درخواست نمود ؛ امّا اين كه بايد « به خدا » از او طلب حاجت نمود ، سخنى توحيدى است . توضيح آن كه به نصّ كتاب و سنّت ، خداوند با اشيا و موجودات ، و محيط به آن‌ها است . يكى از اشيا و موجودات ، انسان با عمل و خواسته‌هاى او است . بنابراين ، همان گونه كه حقّ سبحان ، به بنده‌اش محيط مىباشد ، به عمل او هم محيط است و ممكن نيست چيزى از بنده صادر شود و به خداى متعال قائم نباشد . اين جا است كه معناى « لا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ إِلّا بِاللَّهِ . » ؛ ( هيچ تحوّل و نيرويى جز به خدا تحقّق نمىيابد ) نيز ظاهر مىشود . به چنين باورى « توحيد افعالى » مىگويند و در آيات و احاديث و ادعيه ، فراوان به آن اشاره شده است و تعبير « بِكَ » در اين فراز از دعا و جمله‌ى « لا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ إِلّا بِاللَّهِ » از آن جمله است . ( 12 ) « وَ تَرْزُقَنِى . . . أَنْ أَكُفَّ عَنْ جَمِيعِ مَحارِمِكَ ، حَتّى لا يَكُونَ شَىْءٌ آثَرَ عِنْدِى مِنْ طاعَتِكَ وَ خَشْيَتِكَ ، وَ الْعَمَلِ بِما [ لِما ] أَحْبَبْتَ ، وَ التَّرْكِ عَمّا كَرِهْتَ وَ نَهَيْتَ عَنْهُ . » « 1 » . . . و خوددارى نمودن از همه‌ى آن چه را كه حرام گردانيده‌اى ، روزىام فرما ؛ تا هيچ چيز در نزد من برگزيده‌تر از طاعت و عبادت و ترس [ از عظمتت ] و عمل به آن چه دوست دارى و ترك آن چه ناپسندش شمرده و از آن نهى فرموده‌اى ، نباشد . نقش ترك گناه در بهره‌مندى از طاعت و خشيت الهى اين فراز گوياى آن است كه تا مؤمن از همه‌ى گناهان كناره نگيرد ، از طاعت و بندگى

--> ( 1 ) . اقبال الاعمال ، ص 24 .