سخن به آسمان و سپس كوه‌ها و زمين مىكشد تا صورت كامل شود . آرى ، اين كتابى است كه پروردگار ما حقايق واقعى را در آن چنان كه هست توصيف مىكند و ما را بر آن مىخواند كه از آنها عبرت گيريم . « وَ إِلَى السَّماءِ كَيْفَ رُفِعَتْ - و به آسمان كه چگونه برافراشته شده است . » هنگامى كه سپيدهء صبح مىدمد ، و نور بر بالاى پشته‌ها پراكنده مىشود ، و گروه‌هاى پرندگان به جستجوى روزى در هوا به پرواز در مىآيند و طبيعت براى تسبيح پروردگار خود بيدار مىشود ، در اين هنگام به آسمان بنگر و ببين كه چگونه خدا آن را سقف برافراشته براى زمين قرار داده است ، و از كبودى مايهء لذت چشم و جلال و جمال آن لذت ببر . شب هنگام ، كه زورق سيمين فلك در دريايى از تاريكى پيش مىرود ، و ستارگان درخشنده در امتداد رؤيت چشم در آسمان ديده مىشود ، و چشم از ديدن زيبايى و شكوه آنها خسته و سير نمىشود ، در اين هنگام است كه انسان مىگويد : سبحان اللَّه ، و اما چون شخص در پشت دستگاه تلسكوپ يا دوربين فلكى بنشيند و از درون آن به اجرام شناور در / 72 فضاى بىپايان نگاه كند ، و به سخنان يك دانشمند و علم نجوم گوش فرا دارد كه از مسافت نورى ميان ستارگان براى او سخن مىگويد ، و به دقت نظام عالم توجه كند ، جز آن نمىتواند كه در برابر خداى قدّوس به سجده درآيد و به شريكان او كفر ورزد . [ 19 ] چون چشم از آسمان برگيرد و به نظر كردن به كوه‌ها بپردازد ، توده‌هاى سنگى عظيمى را مشاهده خواهد كرد كه بر جاى خود قرار گرفته‌اند تا زمين را از شرّ لرزشها و تكانهاى آن نگاه دارند ، و مخازنى براى آب و مواد كانى باشند ، و آن گاه از خود مىپرسد : اين همه دقت در قرار گرفتن اين سنگها براى چيست كه اگر يكى از آنها از جاى خود پيش و پس شود دشواريهاى فراوان فراهم مىشود ؟ ! اگر در اين بينديشيد كه كوه‌ها چگونه به وجود آمده‌اند ، شگفتى شما بيشتر