است ، و مقصودش آن باشد كه : او در وجود تقسيم پذير نيست ، و نيز در عقل و وهم به همين گونه است ، چنين است پروردگار ما عز و جل » . « 4 » / 442 و بدين گونه واحد ميان ما و پروردگارمان مشترك است ، چنان كه مىگوييم : « اين يكى از مردم است » و « خدا يكى و واحد است » ، ولى هيهات كه بشود آن دو واحد را با هم شبيه دانست ، و احديت پروردگار ما از گونه احديت آفريدگان او نيست . بهتر است در اين باره به حديثى از امام ابو الحسن - عليه السلام - گوش فرا داريم كه از تشابه محال سخن مىگويد . و آن در معانى است نه در نامها كه مشترك است ، مىگويد : « تشبيه در معانى است ، و اما در اسماء واحد است و دلالت بر مسمى دارد ، و از آن روى چنين است كه چون گفته شود انسان واحد است ، خبر از آن مىدهد كه يك جسد است نه دو ، و نفس انسان واحد نيست ، بدان سبب كه اندامهاى مختلف دارد ، و داراى رنگهاى متفاوت است ، و از اجزايى جدا و متفاوت نسبت به يكديگر تركيب شده ، چنان كه خون او چيزى جز گوشت او است ، و گوشت او سواى خون او است ، و عصب او غير از رگ او ، و موى او جز پوست او ، و سياهى او جز سفيدى او ، و به همين گونه است همهء چيزهاى آفريدهء ديگر ، پس انسان از لحاظ اسم واحد است نه در معنى ، و خدا جل جلاله واحدى است كه واحد ديگرى جز او نيست ، و اختلاف و تفاوتى در او نيست ، و زيادتى و نقصانى ندارد ، پس انسان آفريدهء ساخته شده تركيبى از اجزاء مختلف و جوهرهاى گوناگون است ، ولى مجموع آنها يك شىء واحد است » . « 5 » احديت و يگانگى خدا با شناخت استيلاى كامل وى بر همه چيز ، و اين كه او هر چه بخواهد مىكند ، و عبادت تنها مخصوص او است ، و هر چه جز او پرستش شود بىحاصل است ، تجلّى پيدا مىكند .

--> ( 4 ) - همان منبع ، ص 207 . ( 5 ) - نور الثقلين / ج 5 ، ص 710 .