گفته‌اند كه : كوثر مشتق از كثير است ، به همان گونه كه نوفل مشتق از نفل و جوهر مشتق از جهر است ، و بدين گونه اعراب از هر چيز كثير و بسيار در كميت ، و بزرگ در تنوع با لفظ كوثر ياد مىكند . در تأويل كلمهء كوثر گفته‌ها فراوان است و جامع آنها اين گفته است كه : خدا به پيامبر خود خير فراوان بخشيده است كه همهء ميدانهاى خير و ابعاد زندگى او را فرا مىگيرد : از رسالت مبارك تا ذرّيهء پاكيزه و امت گواه و نام نيكو و شفاعت كردن در نزد خدا و / 391 حوضى كه از مهمانان پروردگار پيش از در آمدن ايشان به بهشت در كنار آن پذيرايى مىشود . ولى بزرگترين تأويل كوثر كتاب و عترت است ، براى آن كه دو دستگيره و وزنهء سنگين است كه رسول اللَّه ( ص ) پس از خود براى امت برجاى گذاشته و به تمسك جستن به آنها فرمان داده و چنين افزوده است كه : « آن دو از يكديگر جدا نخواهند شد تا در كنار حوض بر من وارد شوند » . بدين گونه حوض كوثر در بهشت يا در دهانهء آن مجسم كنندهء كوثرى است كه تجسم آن در دنيا به كتاب خدا و عترت فرستادهء او بوده است . اين تفسير با سياق سوره متناسب است كه بدگوى رسول را دم بريده خوانده است ، و مفهوم آن اين است كه عترت و ذرّيهء رسول پس از او امتداد پيدا مىكند ، بر عكس عاص بن وائل سهمى كه گفته‌اند او كسى بوده است كه رسول را ابتر و بلا عقب خوانده و اين سوره در حق او نازل شده و او را ابتر خوانده است . در سبب نزول اين سوره چنين آمده است : رسول اللَّه - صلى اللَّه عليه و آله - از باب صفا وارد خانهء خدا و از باب مروه از آن خارج و با عاص بن وائل سهمى رو به رو شد ، و چون عاص به نزد قريش بازگشت ، از او پرسيدند كه با چه كس رو به رو شدى ؟ و او گفت : با آن ابتر ، و مقصودش پيامبر اسلام - صلى اللَّه عليه و آله - بود و اين سوره پس از آن نازل شد . « 1 »

--> ( 1 ) - الدر المنثور ، ج 6 ، ص 401 .