است كه دنيا و آنچه در آن است در چشم وى كوچك مىشود ، و به همين سبب / 226 اسلام به ما فرمان داده است كه در هنگام هجوم سختيها و دشواريها به ديدار گورستانها برويم ، چه هر كس كه مرگ و ناراحتيهاى آن را در خاطر خود مجسم كند ، مشكلات زندگى در چشم وى آسان مىنمايد . به همين سبب پروردگار در اين جا ما را به بازگشت به خدا فرمان داده است ، چه آرمانىترين درمان براى سركشى نفس است . « إِنَّ إِلى رَبِّكَ الرُّجْعى - هر آينه بازگشت به پروردگار تو است . » [ 9 ] و سپس سياق به بيان بعضى از كارهاى گردنكشان مىپردازد . « أَ رَأَيْتَ الَّذِي يَنْهى - آيا آن كس را ديدى كه نهى مىكند ، » در اين كار انديشه كن ، چه بر انسان لازم است كه به فطرت خويش باز گردد و آن را در امور مردم داور قرار دهد . [ 10 ] آيا مىبينى كه چگونه راه نيكى را مىبرد ، و بنده را از نزديك شدن به پروردگارش باز مىدارد . « عَبْداً إِذا صَلَّى - بنده‌اى را كه نماز مىگزارد . » نماز گزاردن و بندگى كردن و به خدا پناه بردن از ساده‌ترين حقوق آدمى است ، و به دم زدن و خوراك خوردن و در جايى ساكن شدن مىماند ، پس چگونه بعضى از مردم جرأت آن مىكنند كه اين حق را از ديگران سلب كنند ؟ يقينا چنين كارى بزرگترين گناه است ، و نهايت گمراهى را نشان مىدهد كه ممكن است كسى از مالدار شدن و طغيان كردن به آن برسد . [ 11 ] ممكن است عمل شنيع بازداشتن كسى را از نماز و راز و نياز كردن با خدا كه ساده‌ترين حق او است ، شخصى از آن روى بر خود روا شمارد كه آن نماز را باطل بداند يا سببى ديگر براى آن تصور كند ، ولى در اين فكر نمىكند كه اگر آن نماز درست باشد ، و بندهء نمازگزار بر راه راست برود ، آن نهى كنندهء از روى هوا و هوس به چه جنايت بزرگى دست زده است ! « أَ رَأَيْتَ إِنْ كانَ عَلَى الْهُدى - چه گويى اگر اين بنده بر راه راست