مستكينى بيش نيست ، و اين كه خدا است كه با قلم به او چيز مىآموزد ، و هنگامى كه مىخواند صاحب كرامت و بزرگوارى خدا است ، و شايستهء ستايش و كبريا او است نه اين متعلمى كه با علم خود سر به طغيان برداشته است ، و نيز بايد از اين امر آگاه باشد كه مال نعمتى خدا داد است و ناگزير در برابر آن بايد سپاسگزار باشد نه اين كه مال سبب سركشى شود و با آن در برابر حق ايستادگى كند ، و نيز چنين است جاه و مقام و خانواده و ديگر قدرتهاى مجازى . اگر اين را بداند ، نفس و جان او آرام و اطمينان پيدا مىكند ، بلكه توانايى آن را به دست مىآورد كه به اذن خدا كبر و غرور ذاتى خويش را درمان كند ، و هر چه نعمتهاى پروردگارش افزونتر شود ، سپاسگزارى او از خدا و فروتنى او نسبت به بندگان خدا بيشتر خواهد شد ، و با گشاده دستى بيشتر به دادن حقوق خدا به مستحقان آن خواهد پرداخت . محور سورهء علق درمان سركشى آدمى است در آن هنگام كه نعمت دانش يا جاه و مال به او عطا شده است ، و اين معالجه با تعبد و بندگى خدا صورت پذير مىشود ، و بدين گونه سوره با فرمان به سجود خاتمه پيدا مىكند كه معراج آدمى به سوى پروردگار خويش است . سورة العلق / 215 [ سوره العلق ( 96 ) : آيات 1 تا 19 ] بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ ( 1 ) خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ عَلَقٍ ( 2 ) اقْرَأْ وَ رَبُّكَ الْأَكْرَمُ ( 3 ) الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ ( 4 ) عَلَّمَ الْإِنْسانَ ما لَمْ يَعْلَمْ ( 5 ) كَلاَّ إِنَّ الْإِنْسانَ لَيَطْغى ( 6 ) أَنْ رَآهُ اسْتَغْنى ( 7 ) إِنَّ إِلى رَبِّكَ الرُّجْعى ( 8 ) أَ رَأَيْتَ الَّذِي يَنْهى ( 9 ) عَبْداً إِذا صَلَّى ( 10 ) أَ رَأَيْتَ إِنْ كانَ عَلَى الْهُدى ( 11 ) أَوْ أَمَرَ