فرا مىگيرد ، و يسرى برخاستهء از بردبارى و استقامت ، و بنا بر آن از رحمت خدا است كه ويژهء مؤمنان است ، و به همين سبب آيه تكرار شده است : « إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً - با دشوارى آسانى است . » / 193 گفته‌اند كه : عادت اعراب آن است كه اگر از اسم شناخته‌اى ياد كنند و سپس به تكرار آن بپردازند ، مقصود خود او است ، و اگر به صورت نكره و ناشناخته باشد و تكرار شود ، مقصود غير او است ، و آنها دو تا است براى آن كه اميد را نيرو بخشد و بردبارى را نيكوتر برانگيزد . و به همين سبب در حديث روايت شدهء از رسول اللَّه - صلى اللَّه عليه و آله - آمده است كه : او شادمان و خوشحال بيرون رفت ، و مىخنديد و مىگفت : « يك دشوارى به دو آسانى پيروز نمىشود ! » . « 9 » و شاعر گفته است : إذا ضاقت بك الاحوال يوما * توسّل بألم نشرح تجد عسرين مع يسرين * لا تحزن و لا تفرح اگر روزى وضع بر تو سخت شد * به « الم نشرح » متوسل شو دو دشوارى مىبينى با دو آسانى * نه اندوهناك باش و نه شادمان [ 7 ] چگونه خدا با يك عسر و دشوارى دو يسر و آسانى قرار داده است ؟ از راه توكل مؤمن بر پروردگارش و كوشش او در عمل ، تا چون از مسئوليتى به مسئوليت ديگر پرداخت ، سستى و بريدگى در آن پيدا نشود . « فَإِذا فَرَغْتَ فَانْصَبْ - پس چون بياسودى آن گاه بكوش . » گفتند : چون از نماز فارغ شدى ، در دعا بكوش ، پيش از آن كه از جاى خود برخيزى ، يا اين كه چون از كارهاى دنيا بياسودى ، به عبادت بپرداز ، يا اين كه چون در روزت از كارهاى خلق فراغت يافتى ، در شب به طاعت حق بپرداز . ظاهرا همهء اين معانى درست است ، بدان سبب كه كلمه آن را فرا مىگيرد ،

--> ( 9 ) - نور الثقلين / ج 5 ، ص 604 .