بخشيدن اندكى به او يا اگر چيزى نداريد با عذرخواهى از خود دور كنيد ، چه كسى از جن و انس نيست مواظب شما است تا ببيند كه كارى را كه خدا بر عهدهء شما گذاشته است ، چگونه انجام مىدهيد » . « 21 » اسلام از سؤال كردن نهى كرده ، و آن را خوارى شمرده است ، ولى رد كردن سؤال كننده را نيز منع كرده است . در حديث به جا مانده از امام باقر - عليه السلام - آمده است كه گفت : « اگر سائل مىدانست كه در سؤال كردن چه چيز است ، هرگز كسى به سؤال كردن از ديگرى نمىپرداخت ، و اگر عطا كننده مىدانست كه در بخشندگى چه چيز است ، هرگز كسى كس ديگر را رد نمىكرد » . « 22 » [ 11 ] رزق خوراك تن است ، و شكر كردن بر آن خوراك روح ، و هر كس شكر را از دست بدهد ، احساس گرسنگى دايمى خواهد كرد ، آيا بزرگترين ثروتمندى ثروتمندى نفس و روان نيست ؟ كسانى كه فقر نفسى و روانى را احساس مىكنند ، شباهت كاملى به مبتلايان به بيمارى خوره دارند كه اگر بيست روپوش هم بر روى خود كشيده باشند ، احساس لرزش سردى در رگهاى خود مىكنند . مهربانى كردن به يتيم ، وسائل را با انفاق يا با زبان خوش از خود دور كردن ، دو مظهر از شكر است ، و شكر نعمتهاى خدا مظاهرى گوناگون دارد كه دين اسلام در ضمن يك كلمهء جامع فراگير به آن فرمان داده و گفته است : « وَ أَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ - و اما نعمت پروردگارت را سپاسگزار باش و از آن سخن بگو . » سخن گفتن از نعمت مشتمل بر سه بعد است : / 179 اول : اعتراف كردن به آن ، و بيان كردن آن در برابر مردم تا او را كه به

--> ( 21 ) - همان منبع . ( 22 ) - نور الثقلين / ج 5 ، ص 598 .