براى فراهم آوردن چيزى كه مورد علاقهء او است راضى كند ، چه اندازه تلاش مىكند و مىگريد . اين همه گوشه‌هايى از رنج و تلاش كودك است . اما تحمل رنج بزرگسالان پايانى ندارد ، زيرا كه آدمى صاحب شعور و بلند پرواز آفريده شده است ، و عقل و شعور وسيلهء جلب درد و رنج و بلند پروازى پيمودن راه تحمل رنج و سختى است ، و همين عامل است كه آدمى را از ديگر موجودات زنده متمايز مىسازد ، و در اين باره از امام حسن مجتبى - عليه السلام - روايت شده است كه گفت : « آفريده‌اى را نمىشناسم كه دربارهء كارها به اندازهء آدمى متحمل درد و رنج شود ، از تنگيهاى دنيا و سختيهاى آخرت هر دو رنج مىبرد » . « 4 » [ 5 ] و در اين تحمل رنج مؤمن و كافر ، و ثروتمند و فقير ، و خرد و كلان ، و هر كس كه انسان ناميده شود ، همه با يكديگر برابرند . گاه از اين كه دوستت در رنج است آگاه نمىشوى ، بدان سبب كه در قلب او جاى ندارى ، / 119 و به همين سبب چنان مىپندارى كه وضع ديگران از تو بهتر است ، ولى مگر ايشان همچون تو بشر نيستند ؟ چرا . پس بياييد تا به آنچه واقعيت است رضا دهيم ، و مسئوليت را بپذيريم ، و ديگر كسى نگويد : من اكنون كوچكم ، و چون بزرگ شوم از غم و رنج رهايى خواهم يافت ، بدان جهت كه بزرگان وضع بهتر دارند ، يا بگويد : من اكنون مجردم و با ازدواج وضعم رو به راه خواهد شد ، يا اين كه ، سبب گرفتاريهاى من فقر است ، و اگر خدا مرا بىنياز كند به راحتى و آسايش خواهم رسيد ، يا اين كه بگويد : مشكل من خردسالى فرزندانم است و چون بزرگ شوند از غم ايشان خلاص خواهم شد ، ولى چون از حالى به حال ديگر ، يا از مرحله‌اى از زندگى به مرحله‌اى ديگر انتقال پيدا كند ، دشواريهاى تازه او را مورد هجوم قرار مىدهد كه هر يكى از قرينهء خود بزرگتر است . بنا بر اين بهتر آن است كه آدمى در آرزوهاى شيرين و در خوابهاى بيدارى زندگى نكند ، و نگويد كه خدا مرا مجازات نخواهد كرد . چرا ؟ مگر او بشر نيست .

--> ( 4 ) - همان منبع ، ص 535 .