السيد محمد تقي المدرسي (مترجم: آرام)

115

تفسير هدايت (فارسى)

« أَ يَحْسَبُ أَنْ لَنْ يَقْدِرَ عَلَيْهِ أَحَدٌ - آيا گمان مىكند كه كسى بر وى قدرت پيدا نخواهد كرد ؟ » گفته‌اند كه معنى آن چنين است : آيا پسر آدم چنان مىپندارد كه خداى عز و جل او را مجازات نخواهد كرد ؟ به نعمتهايى كه خدا به او داده مىنگرد و گرفتار غرور مىشود ، و به اين انديشه نمىافتد كه آنچه ندارد بسيار بيش از چيزهايى است كه دارد ، مىگويد : هيچ كس نمىتواند بر من غلبه كند ، در صورتى كه در ميان دشواريها و چالشها به سر مىبرد . [ 6 ] آيا مىدانى كه انسان چگونه بزرگ مىشود ؟ هنگامى كه قضيهء بزرگى را حمل مىكند ، نسبت ادا كردن قضيه برابر با تعالى او است ، و بدين گونه خدا بر بندگان صالح خود مسئوليتهاى بيشتر تحميل كند ، و آنان را به سخت‌ترين بلا مبتلا مىسازد ، حتى در حديث معروف آمده است : « بلا براى انبياء است و سپس اولياء و سپس بهتر و بهتر » ، جز اين كه بعضى از مردم چون مأموريتى يا قضيه‌اى يا مسئوليتى را بر دوش دارند ، خود را براى آن كوچك مىبينند و مىگويند : چگونه به انجام دادن اين كار موفق مىشوم ؟ و به همين جهت قصد فرار از آن مىكنند . در حقيقت اشخاص بزرگ در همين نقطه از ديگران جدا و شناخته مىشوند ، آنان هيچ كس را شايسته‌تر از خود براى انجام دادن كار خير يا تحمل يك مسئوليت نمىيابند ، بلكه بعضى از آنان براى يافتن كسى چندان به جستجو نمىپردازند . شايد آيه به بحث دربارهء همين حالت نادر در نفس انسان مىپردازد ، چه آن را چنان مىبيند كه اگر چيز اندكى بدهد ، در چشم خودش بزرگ مىنمايد و مىگويد : اين مال بزرگى است ، و نمىگويد كه آن را براى زندگى او داده است ، بلكه خود را زيان ديده مىبيند / 120 و مىگويد : آن مال را هلاك كردم . « يَقُولُ أَهْلَكْتُ مالًا لُبَداً - مىگويد : مال بسيار از دست دادم . » شايد در اين كار دروغگو باشد ، و جز اندكى نداده و كار او در نظر خودش بزرگ جلوه كرده است ، بر خلاف آن مؤمن كه هرگز از حدّ كوتاهى كردن در برابر خدا بيرون نمىرود و پيوسته در صدد انجام دادن كار بزرگتر و داراى فضيلت بيشتر