سبب ناشئة ناميده شده كه شب با آنها آغاز مىشود ، « 27 » و به نظر ما ، مقصود همه آن چيزها است كه در شب از عبادت روحانى يا بصيرت عقلانى يا حكمت ربّانى صورت مىگيرد . و اما مفسران را در اين خصوص دو گفته است : يكى از آنها اين كه مقصود از ناشئة الليل دو ركعت نمازى است كه پس از نماز مغرب گزارده شود ( شايد غفيله ، و به گفته‌اى جز آن ) ؛ « 28 » و دوم : قيام ليل ، چنان كه در مجمع البيان از باقر و صادق ( ع ) نقل شده است : « آن قيام در آخر شب است تا نماز شب » « 29 » و ، چنان كه گذشت ، اين به سياق سوره نزديكتر است . هِيَ أَشَدُّ وَطْئاً استوارى سخت‌تر دارد . » و شدت وطأ ثبات قدمى است كه سنگينى و سختى گام نهادن بر زمين آن را منعكس مىسازد ، پس گام سخت بر زمين نهادن مايه ثبات قدم بيشتر خواهد بود ، و به قول قتادة : ثبات قدم بيشتر در خير ، « 30 » و به گفته فرّاء : ثبات قدم بيشتر در شب ، بدان سبب كه مردمان در اين ثبات قدم مضطرب مىشوند ، و براى تأمين معاش به اين جا و آن جا مىروند . « 31 » و شك نيست كه استقامت داشتن در راه رسالت امرى دشوار است و به اراده‌اى سخت و روحى عالى نياز دارد ، تا آدمى با آنها بتواند با چالشهاى مستقيم بودن بر حق مواجه شود . . . و قيام شب / 23 همراه با خواندن قرآن و تدبّر كردن در آن و پرداختن به دعا و آمرزشخواهى به شخص اراده ثبات و روح تحمل عطا مىكند ؛ و در هنگام بحث از اين آيه شايسته است كه به مطالعه در زندگى نسلهاى نخستين مسلمانان بپردازيم كه كارهاى بزرگى در تاريخ انجام دادند ، و مسير انسانيت را عوض كردند ، و شك نيست كه آنان در اين كار از قيام خويش در شب و همت عالى و اراده سختى كه از آن بهره ايشان شده بود مدد

--> ( 27 ) - المنجد ، ماده نشأ . ( 28 ) - نور الثقلين ، ج 5 ، ص 448 به نقل از كافى . ( 29 ) - مجمع البيان ، ج 10 ، ص 378 . ( 30 ) - الدر المنثور ، ج 6 ، ص 278 . ( 31 ) - التفسير الكبير ، ج 30 ، ص 175 .