اين برترى دادن / 34 تنها بر اثر پيوستن به صفوف مجاهدان رسالت پيش از فتح مكه نيست و نيز به عوامل شخصى منحصر به همان نسل بستگى ندارد ، هرگز . . . بلكه اين برترى بسته به اعمال نيكى است كه دانش خدا بر آنها احاطه و آگاهى دارد . « وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ - و خدا بر هر چه كنيد بسيار آگاه است . » پس كافى نيست كه نسل پيشين به افتخارات گذشتهء خود ببالد و به پشتوانهء اين برترى از كار و كوشش باز ايستد ، و شايد در اين پايان آيه اشاره‌اى باشد لطيف به موضع گيرى اسلام در مورد مبارزهء نسلها ، بدين معنى كه در همان حال كه به وجود نسلها و حتى به تمايز آنها از يكديگر اعتراف مىكند آنها را به مبارزه با يكديگر فرا نمىخواند بلكه آنها را به پيوستن و همكارى و مسابقهء سازندهء در ميدان كوشش و كار دعوت مىكند . [ 11 ] پاره‌اى به مجادله گويند : در حالى كه ملك آسمانها و زمين از آن خداست ، و او خود بر هر چيزى تواناست ، پس چرا به ما فرمان انفاق مىدهد ؟ خداوند در مورد امثال اين گروه گويد : « وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا أَ نُطْعِمُ مَنْ لَوْ يَشاءُ اللَّهُ أَطْعَمَهُ إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا فِي ضَلالٍ مُبِينٍ « 28 » - و چون به ايشان گفته شود از آنچه خدا روزى شما كرده انفاق كنيد ، آنان كه كافرند به آنان كه مؤمن‌اند گويند : آيا به كسى بخورانيم كه اگر خدا مىخواست خود به دو مىخورانيد ؟ شما كه به ما چنين مىگوييد ، در گمراهى آشكارى بسر مىبريد . » اين همه بهانه تراشى آنان براى واپس نگهداشتن خود از حقّ و كوششى براى گريز از مسئوليّت است ، امّا مؤمنان بىنيازى خدا را درك مىكنند و مىدانند اگر او انفاق را مقرر كرده از آن روست كه بندگان خود را بيازمايد و اداى فرمانبردارى از خود را كه با او پيمان بسته‌اند از آنان بخواهد . امير مؤمنان ( ع ) گويد : « چشمان خود را به شب بيدار داريد ، و شكمهاى خود را به لاغرى در آريد ، قدمهاى خود را به كار گماريد و از انفاق و هزينه كردن اموال خود ( در راه خدا ) دريغ مداريد ، از پيكرهاتان بگيريد و به

--> ( 28 ) - يس / 47 .