وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ و جنّ و انس را جز براى آن كه عبادت و بندگى كنند نيافريدم » ، و چنان كه گذشت و پيشتر به اين مطلب اشاره كرديم ، بعضى از آيات قرآنى محورى براى سياق قرآنى در سوره محسوب مىشوند ، و شايد يك آيه در سوره كليد راهنمايى براى فهم تمام سوره بوده باشد ، و آيهء محور آن است كه سوره براى آن و تمركز بخشيدن به مفهوم و مضمون آن آمده است ، همچون آيهء شورى در سورة الشّورى يا آيهء نور در سورة النور و آيهء حديد در سورة الحديد و نظاير آنها . شايد آيه كريمهء : وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ در سورة الذاريات محور بوده باشد ، از آن روى كه ما - افراد بشر - را بر آن برمىانگيزد كه با همهء وجودمان به پروردگار جهانيان توجه كنيم ، و از سنگينيهاى مادى و فشارهاى نفسانى و بندها و گرفتاريهاى اجتماعى خلاص شويم ، و از گناهان و نادانيهاى خود به او پناه بريم ، و از آن سستى و ناتوانى كه ما را فرا گرفته است به قدرت و قوت او چنگ زنيم . / 14 عبادت و پرستش خدا به معنى آزاد شدن و رهايى از هر عبوديت و بندگى ديگر است ، از بندگى هوى و هوس و شهوت و مال و سلطه ، و آداب و سنتها و عرفيّات ، كه در نتيجهء آن انسان به كرامت تمام دسترس پيدا مىكند ، و در آن هنگام به تراز نزديكى به خدا مىرسد و پروردگارش به او قدرت و توانى محدود ناشدنى مىبخشد ، و زندگى و حياتى كه پايان نمىپذيرد . و در حديثى قدسى از پروردگار عزت سبحانه و تعالى آمده است كه او مىگويد : « اى پسر آدم ! من بىنيازم و فقير و نيازمند نمىشوم ، پس فرمان من بر ، تا تو را بىنياز سازم و فقير نشوى ؛ اى پسر آدم ! من زنده‌ام و نمىميرم ، در آنچه به تو فرمان داده‌ام از من اطاعت كن تا تو را زنده‌اى سازم كه مرگ ندارد ؛ من به هر چيز مىگويم : باش ، پس مىباشد و به وجود مىآيد ، در آنچه به تو فرمان داده‌ام از من فرمانبردارى كن تا چنان شوى كه به چيزى بگويى : باش و او بباشد و موجود شود » . « 1 »

--> ( 1 ) - كلمة اللَّه ، ص 140 .