ملتجى شود ، چه نيازمندى به دو در سرشت هر آفريده‌اى به غريزه سرشته شده و احساس به خدايى او در ژرفاى شعور همهء ما عجين گشته ، پس هر چند در الفاظ و تعبيرها بسته به تفاوت زبانها و مذهبهاى خود اختلاف داشته باشيم در حقيقتى كه همه بر آن سرشته شده‌ايم اختلاف نداريم ، و همهء ما از خدا كمك مىخواهيم و به نامهايى كه او خود به موجب اخبار به سبب نياز ما بدانها آن نامها را اظهار كرده ، به دو متوسّل مىشويم . [ 1 ] « حم » از كلمات مقطّع قرآنى است كه پيش از آن در چند جاى تفسير آنها آمده است . « 2 » رواياتى آمده است كه ( ح ) اشاره به نام حميد و ( م ) اشاره به نام مجيد است . پس در اين صورت « حم » سوگند به حاكميّت و حكمروايى خداست كه مقتضى حمد اوست و مالكيّت او كه مقتضى مجد است ، بر اين اساس كه قرآن حق است ، و آيا ، مگر نه اين كه آيات قرآن تجلّياتى از نامهاى پروردگار ماست ؟ و شايد سوره‌هاى هفتگانه‌اى كه با كلمهء « حم » آغاز مىشود و نخستين آنها همين سوره است مظاهرى از دو نام حميد و مجيد باشند . [ 2 ] كتابى كه از امثال چنين حروفى تكوين مىيابد از جانب پروردگار پيروزمند دانايى نازل شده است . « تَنْزِيلُ الْكِتابِ مِنَ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ نزول اين كتاب از جانب خداى پيروزمند داناست . » / 18 پس به عزّت و تسلّط خود آن را بر انسان فرض و واجب مىسازد و مطالبى را كه در آن كتاب است بر واقعيّت زندگى تطبيق مىدهد و به علم خود كه بر هر چيزى احاطهء مطلق دارد سرتاسر آن كتاب را هدايت و حكمت و نورى قرار مىدهد كه با واقعيّت زندگى و حقيقت انسان هماهنگى مىكند .

--> ( 2 ) - بنگريد به آغاز سوره‌هايى همانند اين سوره كه شرح آنها پيش از اين آمده است .