به خدمت گمارد . از هر چيز به هنگام پرداخت ، و اجزاى مخالف را با هم سازوار ساخت ، و هر طبيعت را اثرى بداد و آن اثر را در ذات آن نهاد . از آن پيش كه بيافريند به آفريدگان دانا بود ، و بر آغاز و انجامشان بينا ، / 17 و با سرشت و چگونگى آن آشنا . سپس خداى پاك فضاهاى شكافته و كرانه‌هاى كافته « 5 » و هواى به آسمان و زمين راه يافته را پديد آورد » . و شايد اين كلمه اين معنى را نيز برساند كه خداوند آسمانها را كه به هم پيوسته بود از هم شكافت ، يعنى آسمانها مجموعه‌اى پيوسته بود ، آن گاه از هيبت خدا انفجارى بزرگ در آن روى داد كه خداى سبحان به گفتهء خود از آن چنين تعبير مىكند : « ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ وَ هِيَ دُخانٌ فَقالَ لَها وَ لِلْأَرْضِ ائْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً قالَتا أَتَيْنا طائِعِينَ - سپس به آسمان پرداخت و آن دودى بود . پس به آسمان و زمين گفت : خواه يا ناخواه بياييد . گفتند : فرمانبردار آمديم » « 6 » پس آسمانها و زمين به وجود آمد . و شايد آيهء آتى بدين امر اشاره مىكند كه : « أَ وَ لَمْ يَرَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ كانَتا رَتْقاً فَفَتَقْناهُما - آيا كافران نمىدانند كه آسمانها و زمين بسته بودند ، ما آنها را گشوديم ؟ » . « 7 » برخى از نظريّات علمى جديد مىگويد كه كائنات غبارى فشرده بود ، و از آنها بىنهايت خورشيد به وجود آمد . « جاعِلِ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا - آن كه فرشتگان را رسولان گردانيد . » فرشتگان : همان نيروهاى عمل كننده ، با شعور و فرمانبردار خدايند كه برخى از آنها بر آفريدگان گماشته شده‌اند . پس آسمان را فرشته‌ايست ، و خورشيد را فرشته‌اى ، و دريا را فرشته‌اى ، و باد را فرشته‌اى و باران را فرشته‌اى ، و براى انسان نيز فرشتگان نگهبان و گزارشگر باشند . از آن جا كه اين سوره ما را يادآور تدبير خدا - سبحانه و تعالى - براى

--> ( 5 ) - شكافته . ( 6 ) - فصّلت / 11 . ( 7 ) - الانبياء / 30 .