چيز نسبت به زنده نيز در حكم مرده است . / 36 پس معنى چنين است كه خدا موجود زنده را از اشياء مرده بيرون مىآورد و مرده را از زنده بيرون مىآورد به هنگامى كه اشياء مرده تجزيه مىشوند از زنده و نطفه‌اى كه اساس است باقى مىماند . همانطور كه خدا زمين را به باران زنده مىكند ، همچنين انسان را در آخرت زنده مىنمايد خداى تعالى در جاى ديگر مىفرمايد : « خدا رويانيد شما را چون نباتى از زمين رويانيد » . « 8 » از امام جعفر صادق ( ع ) روايت شده : « چون خداى تعالى بخواهد كه مردگان را زنده كند چهل روز باران خواهد باريد تا بندها و مفاصل گرد آيند و گوشت برويد » . « 9 » در اين جا براى اين آيه تفسير ديگرى هم هست : خدا حيات را از اشياء مرده بيرون آورد همان گونه كه انسان را از خاك بيافريد و شىء مرده را از زنده بيرون مىآورد همان گونه كه انسان را مىميراند . ولى به نظر من تعبير قرآنى با اين تعبير سازگارى ندارد . هم چنان كه با معلومات ما از دانش جديد هم سازگار نخواهد بود . « وَ يُحْيِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها - و زمين را پس از مردنش زنده مىسازد . » زندگى در درون زمينهاى مرده نشئت مىيابد در دل ما به جهت و شادمانى مىآفريند و ما را به / 37 جلال و عظمت پروردگار بزرگمان راه مىنمايد . همچنين ما را با قدرت واسعهء او كه به نيروى آن مردم را از گورهايشان بيرون مىآورد ، آشنا مىسازد . وَ كَذلِكَ تُخْرَجُونَ - شما نيز اين چنين از گورها بيرون شويد . » اين آيه را تأويلى است كه روايتى كه از امام موسى كاظم ( ع ) نقل شده آن را بيان مىكند :

--> ( 8 ) - نوح / 17 . ( 9 ) - بحار الانوار ، ج 7 ، ص 33 .