السيد محمد تقي المدرسي (مترجم: آرام)
38
تفسير هدايت (فارسى)
چنان مىنمايد كه جادوگرى ، با وجود انتشار آن در ميان مردم آن روز در مصر ، در نظر او منفور بوده و به همين سبب موسى را به سحر متهم كرده است ، ولى با وجود اين در صدد يارى جستن از جادوگران برآمد و به ايشان وعده داد كه از نزديكان او خواهند شد ، ولى چون آنان به موسى ايمان آوردند ، از گفتهء خود بازگشت و موسى را به تهمت رياست جادوگران متهم ساخت . و طاغيان پيوسته بنا بر مصلحت خود از شاخى به شاخ ديگر مىپرند ، و همين دگرگونه شدنها خود دليلى بر بطلان و قلابى بودن ايشان است . [ 35 ] آدمى بر حسب فطرت دوستار سرزمينى است كه در آن به دنيا آمده و رشد كرده است ، و طاغيان از همين / 40 دوستى به صورتى ناپاك بهرهدارى مىكنند ، و مدّعى آناند كه پيوسته نگاهبان زمين زادگاه مردمانند ، و در برابر خطرهاى خارجى و داخلى از آن نگاهبانى مىكنند . و از همين راه موسى را به آن متهم كرد كه در امنيّت مردم اخلال مىكند ، و هدف نهايى او بيرون راندن قبطيان از سرزمين خودشان است ، پس گفت : « يُرِيدُ أَنْ يُخْرِجَكُمْ مِنْ أَرْضِكُمْ بِسِحْرِهِ - مىخواهد با جادوى خود شما را از سرزمينتان بيرون راند ، » و فرعون اعتنايى به رأى و نظر مردم نداشت ، چه او خود را معبود و پروردگار اعلاى ايشان مىپنداشت ، و چگونه ممكن است پروردگار از پروردگار خويش استشاره و نظر خواهى كند ؟ ! ولى در آن هنگام كه بيم فرو ريختن تخت فرمانرواييش سراسر جان او را فرا گرفت ، به مشورت با اطرافيان خود پرداخت ، و اين براى آن نبود كه از عقل و تجربهء ايشان مدد خواهى كند ، مگر نه اين بود كه پيش از آن بدون چنين مشاورهاى فورا به پاسخگويى به موسى پرداخت ، بلكه منظورش آن بود كه آنان را به هوادارى خويش برانگيزد ، و از تأثير دلايل قاطع در جان و روان ايشان جلوگيرى كند ، و نيز براى اين كه آنان را در گناهى كه مىخواست در حق پيغمبرى چون موسى مرتكب شود شريك خود سازد ، تا اگر پس از آن مىخواست به عملى كردن آن بپردازد رأفت