گونه‌هاى ديگر ميوه‌ها در اقليمهاى مختلف زمين به وجود مىآيد . وَ مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ - و از همهء ميوه‌هاى ديگر . » كه خدا براى هر زمينى آنچه را كه مناسب با آن است و مىتواند نيازمنديهاى مردم آن را تأمين كند ، فراهم مىآورد ، پس از ميوه و محصول هر سرزمين / 29 موادى فراهم مىآيد كه بيشتر مورد نياز مردم آن است . إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ - در اين آيت و اشاره و نشانه‌اى است براى آن كسان كه بينديشند و به تفكر بپردازند . » مراحل علم و هدف از آفرينش انعام [ 12 ] اين آيه‌هاى قرآن با كلمات آينده خاتمه پيدا مىكند : « يتفكرون - يعقلون - يذّكرون - لتبتغوا من فضله و لعلكم تشكرون - تهتدون » ، پس آيا چه ارتباطى ميان آنها وجود دارد ؟ و براى چه به تدريج آمده است ، در صورتى كه اين را مىدانيم كه تدبر و تفكر در پايانهاى آيه‌ها سبب آن مىشود كه معانى آنها را نيكو فهم كنيم و بسا هست كه از اين راه به شناخت شاخهء تازه‌اى از علم دست يابيم ؟ چنان مىنمايد كه مراحل پيدايش علم و شناخت در نزد انسان از اين قرار است : الف : مرحلهء گردآورى پيشامدها و ارتباط دادن بعضى از آنها به بعضى ديگر و معرفت پيدا كردن به علاقه‌ها و پيوندهاى ثابت ميان آنها و - در نتيجه - دست يافتن به قانونى كلى كه بر آنها حكومت مىكند ، و اين از راه تفكر و انديشيدن فراهم مىآيد ، زيرا كه تفكر - چنان كه به نظر من مىرسد - عبارت است از زير و رو كردن دانسته‌ها و آميختن آنها با يكديگر و سپس به جدا كردن آنها پرداختن ، و در المنجد آمده است كه : « فكر ، جمع آن افكار ، عبارت از تردد خاطر و گرفتار شك و ترديد شدن است براى تأمل و تدبر كردن و انديشيدن در راه دست يافتن به معانى » . در آيه‌اى كه گذشت ، بعضى از حوادث آشكار ( فروريختن باران ، سبز شدن زمين ، و گوناگونى ميوه‌ها ) با بعضى ديگر ارتباط پيدا كرد ، و از مجموع آنها