گواه بگيريد . / 23 امّا قطعا به اين تحدّى پاسخ نخواهند داد . بايد بدانيم كه هر چه نازل شده است به علم خداست و زادهء آن علم فراگير است و بر ماست كه با تمام وجود به قرآن گردن نهيم . اين سخنان تمهيدى براى بيان حقيقت رسالت و حكايت پايدارى پيامبر در برابر خرافات جاهلى است . شرح آيات : توانگرى و تهيدستى [ 9 ] نعمت كه از سوى خدا باشد ، نبود آن در زمانى محدود يا وجود آن در وقت ديگرى دليل آن نيست كه تا ابد باقى يا زايل خواهد بود ، زيرا بخشيدن يا گرفتن نعمت بر پايهء حكمت بالغهء پروردگار است و وى قادر است بر حسب حكمت و با وجود شرطهايى نعمت را باز گرداند و از اين رو مردم نبايد به هنگام نبود نعمت نوميد ، و به نعمتهاى ديگرى كه خداوند به ايشان بخشيده است ناسپاس باشند و با عينك سياه به زندگى بنگرند كه در اين صورت زندگى را تيره مىبينند . « وَ لَئِنْ أَذَقْنَا الْإِنْسانَ مِنَّا رَحْمَةً ثُمَّ نَزَعْناها مِنْهُ إِنَّهُ لَيَؤُسٌ كَفُورٌ - اگر به انسان رحمتى بچشانيم آن گاه از او بازش گيريم مأيوس مىشود و كفران مىورزد . » [ 10 ] به هنگام نزول نعمت به ويژه پس از مشقّت و سختى كه اثرى عميق‌تر در نفس آدمى دارد ، تعادل از ميان مىرود و انسان مىپندارد كه سختيها تا ابد او را ترك كرده‌اند ، شادى و سرمستى بر او مسلّط مىشود و در نتيجه كاستى و ناتوانى در خود نمىبيند و ذهنش به آن نعمت متمركز شده و به آن مىنازد . « وَ لَئِنْ أَذَقْناهُ نَعْماءَ بَعْدَ ضَرَّاءَ مَسَّتْهُ لَيَقُولَنَّ ذَهَبَ السَّيِّئاتُ عَنِّي إِنَّهُ لَفَرِحٌ / 24 فَخُورٌ - و اگر پس از سختى و رنج نعمت و آسايشى به او بچشانيم مىگويد ناگواريها از من دور شده است و در اين حال شاد است و فخر مىفروشد . » [ 11 ] كفران نعمت و نشناختن آن يكسان است ، همچنين است فخر و