السيد محمد تقي المدرسي (مترجم: آرام)
33
تفسير هدايت (فارسى)
مىبرد . بدين طريق زن و شوى با آن دو بر حسب تفصيلى كه پيش از اين داديم شريكاند . اما اگر مرده را نه پدر و مادر باشد و نه زوج ، بقيهء مال به دختران يا يك دختر رد مىشود . « وَ لِأَبَوَيْهِ لِكُلِّ واحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِنْ كانَ لَهُ وَلَدٌ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلَدٌ وَ وَرِثَهُ أَبَواهُ فَلِأُمِّهِ الثُّلُثُ - و اگر مرده را فرزندى باشد هر يك از پدر و مادر يك ششم ميراث را برد و اگر فرزندى نداشته باشد هر يك از پدر و مادر يك سوّم ميراث را برد . » پدر سهمش غير محدود است او بقيه ميراث را هر چه باشد چه كم و چه زياد مىبرد . اگر دختر بميرد ارث مادر از او يك سوم است هر گاه ميّت را مادر باشد و فرزند هم نداشته باشد و پدر دو سوم باقى را . اما اگر مرده زن باشد شوهرش نصف ميراث او را مىبرد و مادرش يك سوم آن را و براى پدر تنها يك ششم باقى مىماند . « فَإِنْ كانَ لَهُ إِخْوَةٌ فَلِأُمِّهِ السُّدُسُ - اما اگر برادران داشته باشد سهم مادر يك ششم است . » زيرا برادران مرده مادر را از يك ششم ارث مانع مىشوند . همهء اين تفاصيل و فروضات در صورتى : « مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِي بِها - انجام وصيتى است كه كرده است . » مرده فقط مىتواند در يك سوم مالى كه بر جاى نهاده تصرف كند ، نه بيشتر مگر در صورتى كه وارثان رضايت دهند كه سهم كسى را كه دربارهء آن وصيتى كرده است بپردازند و بقيه تركه را پس از اداى قروض او تقسيم كنند . « أَوْ دَيْنٍ - پرداخت وام ، » / 34 زيرا وام متعلق به ميت است و بر وصيت مقدم و بر ورثه واجب است كه نخست قروض او را ادا كنند ، اگر چه به قدر همه دارايى او باشد . هر كس بايد دارايى خود را به فرزندانش ميراث دهد ، نه پدر و مادرش . زيرا پدر و مادر در راه رفتناند و حال آنكه فرزندان روى در زندگى دارند ، با همهء